Calabarte - sztuka światła/ the art of light

"Every production of an artist should be the expression of an adventure of his soul."
W. Somerset Maugham

Dotychczas, lampy z tykwy kojarzyły się głównie z wystrojem wnętrz restauracji Sphinx. Przemek Krawczyński, utalentowany twórca z Łodzi, w ciągu pięciu lat rozwinął tę pracochłonną sztukę do poziomu absolutnego mistrzostwa na poziomie międzynarodowym. Podziwiane z zapartym tchem na całym świecie, ekskluzywne dzieła Calabarte nie tylko hipnotyzują geometrycznym pięknem i niesamowitym kunsztem wykonania. 

To dzieła sztuki o ponadczasowej wartości, zaprojektowane wielowymiarowo, by napełniać otoczenie światłem, harmonią i uniwersalną miłością. Nie mogą nie zachwycać, ponieważ tworzone są z pasją, duszą i niespotykaną wrażliwością. Przenika je kosmiczny porządek, a w każdej linii zakodowane jest dojrzałe piękno. Przez każdy otworek płynie naturalna równowaga. W sztuce użytkowej ta magia odbioru właśnie jest przejawem uniwersalnej wartości dzieła i oddziałuje na zmysły poprzez bardzo subtelne poziomy oddczuwania.

Rozmowa z mistrzem o doskonaleniu jakości, procesie twórczym, harmonii i równowadze, obrazowaniu oraz problematyce otoczenia wizualnego człowieka.

• O POTRZEBIE ROZWOJU

K: Przemku, zakreśliłeś bardzo wysoki poziom doskonałości na wielu płaszczyznach rozwoju - jako inżynier, artysta i człowiek praktykujący rozwój osobisty. Jesteś wielką inspiracją dla innych twórców profesjonalnych na całym świecie. Co odpowiesz tym wszystkim, którzy borykają się z brakiem weny, cierpliwości i wiary we własne siły? Od czego według Ciebie powinni zacząć, żeby ukierunkować twórczy rozwój i nie zmarnować talentu.

P: Trudno jest mi tutaj udzielać jakichś uniwersalnych porad, po pierwsze dlatego, że każda dziedzina sztuki rządzi się w mniejszym lub większym stopniu swoimi prawami, po drugie – każdy artysta to indywidualność; coś co sprawdza się w jednym przypadku, niekoniecznie musi odpowiadać komuś innemu. Po trzecie – mam 30 lat i raptem 5 lat działalności twórczej za sobą. Zdaję sobie sprawę, że jestem dopiero na początku drogi, wiele nauki, wniosków i doświadczeń dopiero przede mną.

Póki co, staram się pielęgnować w sobie ufność wobec tego co się dzieje, wobec pomysłów, które do mnie przychodzą. Ważny jest brak pośpiechu przy podejmowaniu decyzji oraz wiara w to, że jestem na właściwej drodze. Dzięki temu mam również wiarę we własne siły i każdy dzień traktuję jako krok w dużo większym procesie. 

To ostatnie odczucie jest chyba dla mnie jednym z najważniejszych w twórczym rozwoju.

Co do weny twórczej, przytoczę może słowa Picassa: „Gdy przychodzi natchnienie, zastaje mnie przy pracy”. 

(lub cytat po angielsku: „Inspiration exists, but it has to find you working”).

W moim przypadku zanim powstanie ostateczny wzór nowej lampy, zmienia się on kilkanaście razy. Dopiero kiedy mam uczucie 100% pewności, że to co widzę to właśnie „to”, przechodzę do następnego etapu. 

To uczucie pochodzi z podświadomości i ufam mu całkowicie.

Skąd bierze się potrzeba rozwoju? Kiedy człowiek staje się gotowy, by świadomie rozpocząć doskonalenie? Jakich podstawowych zmian trzeba dokonać w życiu? Jak było w Twoim przypadku?

Potrzeba rozwoju chyba zawsze powinna pochodzić z naszego wnętrza. Można to po prostu poczuć bez żadnych szczególnych bodźców lub może się to wiązać z jakimś wydarzeniem (pozytywnym bądź negatywnym), spotkaniem, rozmową, podróżą, przeczytaną książką, obejrzanym filmem – czymś co w jakiś sposób spowoduje, że to uczucie i potrzeba zacznie w nas kiełkować.

W moim przypadku w okresie studiów pytania dotyczące tego co chcę robić w życiu powracały do mnie cyklicznie. Coraz bardziej byłem pewien, że to czego się uczę i co miałbym robić w przyszłości niezbyt mnie interesuje. Dwa razy poważnie zastanawiałem się nad rzuceniem studiów ale nie miałem wystarczająco dużo odwagi aby to zrobić. Nie miałem również wtedy pewności co do innej drogi, którą miałbym obrać. Jednocześnie pracowałem również w pracowni architektonicznej co sprawiało mi przyjemność ale również nie ułatwiało nauki.

Wierzę, że właśnie te wewnętrzne wątpliwości i chęć znalezienia dla siebie czegoś innego w czym mógłbym się rozwijać sprawiły, że przypadkiem trafiłem (właściwie trafiła moja mama) na tykwę. Oczywiście nie od razu wiedziałem, że temu poświęcę się najbardziej ale od pierwszej lampy czułem potrzebę rozwijania tego, szukania nowych rozwiązań i pomysłów jednocześnie czerpiąc z tej pracy ogromną przyjemność. Przez kolejny rok nadal studiując i pracując robiłem więc kolejne lampy. W tym czasie niewiele brakowało a wyjechałbym na rok do Kanady. Tak się jednak nie stało ale pojawiła się możliwość wyjazdu na miesiąc do Senegalu na warsztaty bębniarskie. Poczułem, że to jest moment zwrotny. Byłem pewien, że moją energię chcę poświęcać tworzeniu lamp. Nie informując o tym rodziny, na tydzień przed wyjazdem złożyłem podanie o skreślenie z listy studentów i podjąłem decyzję, że po powrocie nie wrócę również do pracy. 

Niesamowite, że Senegal dał mi również możliwość przywiezienia afrykańskich tykw, których nie zdobyłbym w Europie, i z których od tamtego czasu tworzę moje lampy. Po powrocie byłem wolny i mogłem w pełni zająć się tym co pokochałem najbardziej. Oczywiście finansowo na początku nie było łatwo (mieszkałem już sam) ale nie było momentu, w którym żałowałbym mojej decyzji i czułem absolutną pewność, że obrałem dobry kierunek. 

Myślę, że trzeba być otwartym na takie z pozoru niewiele znaczące wydarzenia w życiu. Każde jedno może być początkiem czegoś nowego, dać nam nowe możliwości. Trzeba umieć je wykorzystywać i iść za naszym wewnętrznym głosem.

Jak rozumiesz systemowe podejście do otoczenia wizualnego?

Rozumiem to jako podejście do otoczenia wizualnego jako całości, dążące do poprawy jakości naszego życia uwzględniające harmonijne koegzystowanie człowieka ze środowiskiem naturalnym oraz otoczeniem, ciągłe doskonalenie jakości wyrobów i usług oraz rozwój człowieka jako świadomej i kreatywnej jednostki będącej częścią harmonijnie działającej całości.

• O PROCESIE 

Istotą postępu w technice jest doskonalenie procesu. Czy podejście systemowe i procesowe można zastosować w rozwoju osobistym?

Myślę, że zdecydowanie tak. Nasze codzienne życie składa się z elementów, z mniejszych procesów wchodzących w skład jednego większego, i wpływających na siebie nawzajem. To jak się odżywiamy, jaką pracę wykonujemy, co robimy w wolnym czasie, nasze relacje z innymi ludźmi, rodziną, związki, aktywność fizyczna, co czytamy, jakie filmy oglądamy,  jakiej muzyki słuchamy, itd. Będąc świadomym znaczenia każdego z tych elementów i dbając o ich jakość wpływamy na nasz całościowy rozwój osobisty.

Jak przekładasz wiedzę techniczną na rozwiązywanie codziennych problemów?

Stosujesz techniki doskonalenia? Jakie to zasady pomagają osiągać tak spektakularne efekty?

Jako umysł ścisły, zawsze miałem bardziej analityczne podejście w rozwiązywaniu codziennych problemów. 

Lubię mieć kontrolę nad tym, co się dzieje w moim życiu. Oczywiście w granicach rozsądku ;-)

Od 2,5 roku jestem wegetarianinem. Dwa razy w tygodniu intensywnie pływam. Wstaję między 6 a 7 rano a następnie biegam lub ćwiczę (w szczególności dłonie i ręce, bo to przekłada się na moją pracę). Aktywność fizyczna bardzo dobrze wpływa na moje samopoczucie i umysł a jednocześnie pomaga utrzymać samodyscyplinę. Dwa razy w tygodniu chodzę na warsztaty gry na bębnach djembe i dun-dun. Kilka miesięcy temu zainteresowałem się snem polifazowym i eksperymentowałem z tym tematem przez około miesiąc. Obecnie śpię sześć godzin w nocy plus ewentualne drzemki w ciągu dnia. Staram się regularnie medytować. Pracuję z podświadomością, na której szczególnie polegam w kwestii kreatywności i nowych pomysłów. Stosuję afirmacje. Czytam i oglądam materiały dotyczące rozwoju duchowego i świadomości.

Doskonalenie procesów jest zadaniem wymagającym dyscypliny, obserwacji ciągłej w czasie, dokładności i precyzji. Czego jeszcze wymaga Twój proces twórczy?

Każdą kolejną lampę traktuję jako ogniwo w doskonaleniu tego, co robię. Do każdej podchodzę indywidualnie, nigdy nie powtarzam wcześniej wykonanych wzorów, ponieważ byłoby to jedynie szlifowanie rzemiosła a nie twórczy, rozwijający proces. W każdej z do tej pory wykonanych lamp mógłbym dokładnie wskazać to, czego się przy jej tworzeniu nauczyłem i co udoskonaliłem. Tak jest do tej pory. Zawsze analizuję, co mogłoby być zrobione lepiej, zarówno jeśli chodzi o samą technikę i precyzję wykonania, sam wzór i design, użyte materiały oraz narzędzia.

Przez moment przymierzałem się do projektowania wzorów w programie graficznym typu Adobe Illustrator, jednak szybko porzuciłem ten pomysł uznając, że jednak bezpośredni kontakt z tykwą w dłoniach, szkicowanie projektu od razu na owocu i rozwijanie twórczej intuicji daje najlepsze efekty i przyjemność z tworzenia. 
W niektórych elementach wzoru lampy posiłkuję się AutoCadem, ale wzór jako całość zawsze powstaje najpierw na tykwie.

Stworzenie własnej jakości wizualnej jest owocem wielu lat systematycznej, zaplanowanej i ciężkiej pracy. Wie o tym każdy twórca, który wyznaczył nowy poziom jakości w swojej dziedzinie i stał się niedoścignionym wzorcem naśladowania.

W swoich wypowiedziach podkreślasz, że potencjał, talent i pasja są ważne, ale to ciężka i wydajna praca umożliwia postęp.  Które procesy sprawiają Ci najwięcej trudności?

Chyba etap wymyślania i projektowania wzoru jest nadal tym najbardziej nieprzewidywalnym procesem, który staram się udoskonalać. Do tej pory prawie zawsze pracowałem tylko nad jedną lampą i dopiero gdy ją skończyłem zaczynałem myśleć nad kolejną. Obecnie staram się usprawniać ten proces, czasem odstawiając jedną tykwę na kilka dni, zająć się inną aby później ze świeżym spojrzeniem wrócić do pracy. W momencie, gdy cały wzór mam już zaprojektowany i pozostaje już „tylko” fizyczna praca, zaczynam myśleć nad kolejną lampą. W ten sposób proces jest bardziej ciągły.

Tykwy, z których wykonuję lampy są już wysuszone więc wcześniejszy etap pominę.

Wybór tykwy zależy przede wszystkim od tego jakiego typu lampę będę wykonywał. Tykwy lamp podłogowych były największe. Pierwszą czynnością jest dokładne usunięcie skóry z tykwy. Często przed rozpoczęciem szkiców mam już w głowie jakiś ogólny zarys i pomysł. Wtedy rysuję dokładną siatkę pomocniczą i zaczynam szkice. Rysuję, ścieram, poprawiam czasem kilkadziesiąt razy zanim będę pewien tego co zrobiłem. Bywa, że mam już narysowany cały wzór ale dochodzę do wniosku, że to nie to, ścieram wszystko i zaczynam od początku.

Przy projektowaniu wzoru muszę brać pod uwagę zarówno wygląd lampy za dnia jak i w nocy, efekty świetlne, które chciałbym uzyskać, balans pomiędzy elementami rzeźbionymi, perforowanymi oraz powierzchniami, które będą malowane. Dodatkowo wzór, który będzie perforowany również musi być odpowiednio zaprojektowany pod kątem późniejszego nawiercania i tego jak będzie się prezentował po włączeniu lampy. Stosuję ok 10 średnic wierteł i to też determinuje kształt i wielkość perforowanej części wzoru.  To wszystko jest dla mnie najtrudniejszym etapem. Po dokładnym zaprojektowaniu i narysowaniu wzoru, wszystkie linie i kontury graweruję. Oczywiście we wzorze musi być również uwzględniony otwór ale na tym etapie tykwa jest jeszcze zamknięta.

Kolejnym etapem jest malowanie tykwy, wykonanie otworu i dokładne oczyszczenie tykwy wewnątrz, następnie wykonywanie rzeźbień i na końcu nawiercanie otworów.  Na końcu wykonuję podstawę, montuję do niej tykwę i wykańczam ostatecznie lampę.

Ponieważ rzeźbione miejsca przez, które później przenika światło są bardzo cienkie (1-2mm) muszę wykonywać je bardzo ostrożnie, powoli i dokładnie.

Powyżej przedstawiłem z grubsza cały proces, ciężko mi jest się dokładnie zagłębiać w każdy etap. Po pierwsze, za dużo by tego było,  po drugie, są pewne elementy, których wolę nie opisywać i nie zdradzać.

Druga sprawa to pokazanie jak cierpliwość, systematyczność i precyzja wzmacniają charakter  i osobowość człowieka :)

Czasami nad jedną małą rzeźbioną częścią lampy spędzić mogę kilkanaście godzin, a efekty przy tej pracy widoczne są bardzo powoli. Zawsze skupiam się wtedy nad tym jednym elementem. Wiem, że efekt końcowy zależy od tych najmniejszych części składowych wzoru i precyzji ich wykonania. Poza tym, chyba po prostu jestem osobą bardzo cierpliwą, tym bardziej przy robieniu czegoś, co sprawia mi przyjemność.

Kiedy po kilku miesiącach pracy włączam skończoną lampę, wiem, że wysiłek włożony w każdy centymetr kwadratowy był tego warty. To też pomaga mi cierpliwie i powoli pracować nad kolejną lampą.

• O HARMONII I RÓWNOWADZE W NATURZE

Twoje dzieła są jak potężne generatory pozytywnych wibracji. Skąd czerpiesz inspirację i siłę, by konsekwentnie się rozwijać? Jaka jest twoja osobista filozofia życia?

Fascynują mnie złożone, geometryczne, fraktalne wzory, harmonia i porządek. Natura jest tak różnorodna i złożona, ale nawet w pozornym chaosie, na głębszym poziomie wszystko jest doskonale zaplanowane. Staram się mieć podobne podejście do tego, co tworzę.

Każdy z nas otrzymał jakiś potencjał i wierzę w to, że naszym głównym celem jest odkrycie go i rozwijanie. Zdaję sobie sprawę, że miałem szczęście znaleźć to w czym mogę się spełniać i doskonalić jako artysta i co może być jednocześnie moją drogą do bycia lepszym człowiekiem. Jestem za to wdzięczny i tą wdzięczność również w sobie pielęgnuję. Siłę daje mi również satysfakcja z tego co robię, wolność oraz to, że moja twórczość spotyka się z tak pozytywnym odbiorem i może inspirować innych.

Staram się żyć w zgodzie z samym sobą, ciągle się rozwijać, szukać i nie stać w miejscu. 

Nie zamykać się na nic, mieć otwarty i świadomy umysł. Nie krzywdzić innych i żyć w zgodzie z prawem naturalnym.

Wielu ludzi traci wewnętrzne dziecko, niewinność, czystość i chęć do zabawy. Wciąż są profesjonalistami, ale po kilku latach już nie potrafią włożyć serca w to, co tworzą i stają się zwyczajnymi rzemieślnikami, którzy zatrzymali się na  przyzwoitym poziomie. Może stać ich na więcej, gdyby potrafili uruchomić w sobie nowe pokłady energii. Jak można uniknąć wypalenia się?

Jako ktoś, kto robi to, co robi dopiero od pięciu lat, nie czuję się wystarczająco kompetentny do udzielania porad jak uniknąć wypalenia się. O tym będę mógł mówić za 20 lat ;-)

Twoja pasja jest dowodem na to, że nawet najcięższa praca fizyczna i umysłowa może być przyjemna, wykonalna. W efekcie przynosi wiele radości, korzyści i satysfakcji Tobie oraz odbiorcom Calabarte, jak glob długi i szeroki.  W czym jeszcze kryje się złoty środek?

Czy miewasz momenty, że masz dość wyrzeczeń, poświęceń i braku czasu?

Każdy, kto się doskonali wie, że wymaga to samotności, oddalenia się od rzeczywistości i ludzi, czasem na długie tygodnie.

Chyba właśnie przyjemność i pasja w tym, co robimy są najważniejsze. Jak mówi przysłowie: „Rób to co lubisz, a nie będziesz musiał pracować”.  Nie czuję, aby moja praca była ciężka. Nawet po całym dniu rzeźbienia, gdy bolą mnie dłonie i kark, kładę się spać przyjemnie zmęczony i najczęściej nie mogę się doczekać gdy następnego dnia znów siądę do pracy. Nie czuję również, abym miał się czegoś wyrzekać lub coś poświęcać. Moja praca wypełnia mi większość czasu, ale staram się znajdować go również na inne aktywności i zainteresowania.

Tak jak wspomniałem w jednej z wcześniejszych odpowiedzi, pozostałe elementy są równie ważne i wpływają na moją pracę. Dążę do tego, aby znaleźć balans we wszystkim co robię i najodpowiedniejszą dla siebie drogę.

Nie czuję również samotności, nawet gdy bardzo intensywnie pracuję. Mieszkam z czwórką znajomych, mam kontakt z ludźmi gdy gram na bębnach, widuję się z rodziną. Gdybym na siłę musiał się izolować aby pracować, miałoby to pewnie negatywny wpływ na to, co robię. Owszem, bywają okresy gdy np. wolę zostać w domu i pracować, niż się bawić, ale jest to świadomy wybór a nie przymus.

Jak pomóc ludziom, którzy kojarzą samotność z pustką?

Niech sięgną po mądre książki napisane przez mądrych ludzi J

• O PRAWIDŁOWYM OBRAZOWANIU

W tradycji prasłowiańskiej istnieje koncepcja prawidłowego obrazowania, zgodnie z którą obecny sposób obrazowania świata nie dostarcza już człowiekowi wiedzy na temat istoty egzystencji, jaką jest dążenie do harmonii z naturą, polegająca na szacunku do współzależności energetycznej kierującej światem fizycznym. Starowiercy twierdzą, że współczesne obrazowanie wypaczone jest innymi znaczeniami, które zatraciły pierwotny sens, więc i słowa opierają się na uszkodzonym kodzie. To błąd w systemie edukacji wizualnej, przez który ludzkość zatraca nie tylko umiejętności "paranormalne", ale i te podstawowe mentalne jak logiczne myślenie, potrzeba samodoskonalenia, harmonizacji z naturą i bezinteresownej miłości.

Co o tym myślisz? Czy myślenia trzeba uczyć? Czy  przywrócenie języka obrazowego do systemu edukacji poprawiłby popyt na prawdziwe twórcze samodoskonalenie? 

Z jednej strony żyjemy w czasach umożliwiających nam szybki dostęp do ogromnych ilości informacji i wiedzy, które kiedyś dostępne były dla nielicznych. Z drugiej zaś, obecny system edukacji i funkcjonowanie społeczeństwa w krajach rozwiniętych wyjałowione jest z wiedzy i wartości, o których wspomniałaś. Myślenia zdecydowanie trzeba uczyć, ale obecnie zauważyć można proces wręcz odwrotny. Przywrócenie języka obrazowego do systemu edukacji (jeśli to możliwe) byłoby na pewno jednym z kroków w dobrą stronę.

• O KONCEPCJI JAKOŚCI WIZUALNEJ

Otoczenie wizualne człowieka tworzy spójną strukturę, w której żadne składniki nie funkcjonują odrębnie. Zgodzisz się z twierdzeniem, że sfera wizualna stanowi meta system, wtórne środowisko człowieka, w którym egzystuje?

No pewnie, że się zgodzę! J Wszystko co nas otacza, z czym mamy kontakt, zarówno natura jak i otoczenie, które sami kreujemy wokół nas (czyli np. w miastach właściwie obecne tylko to drugie) wpływa na nas, oddziałuje i stanowi o jakości naszego życia.

Czy widzisz możliwość zastosowania inżynierii jakości do poprawy jakości obrazowania?

Chodzi o stworzenie prostych narzędzi (aplikacji), które obsłuży dziecko i dorosły.

Jak zachęcić społeczeństwo do zrobienia pierwszego kroku w kierunku samodoskonalenia, harmonizacji oraz idei jakości wizualnej?

Z tym pytaniem mam problem. Bo jeśli „widzę możliwość” to powinienem napisać jaką. Nie wiem też, czy dobrze rozumiem to pytanie. Generalnie oczywiście widzę taką możliwość - „proste narzędzia, które obsłuży dziecko i dorosły” – brzmi bardzo dobrze ;-)

Czy podzielasz opinię, że warto zadbać o jakość w otoczeniu wizualnym?

Podzielam w stu procentach.

Jaki związek istnieje według Ciebie pomiędzy rozwojem człowieka a tym, czym na co dzień „odżywia” duszę i umysł?

Związek istnieje nierozerwalny. Uważam, że nasze życie oraz my sami jesteśmy pochodną tego, czym „odżywiamy” naszą duszę, umysł i ciało, środowiska (otoczenia) w jakich żyjemy i ludzi, z którymi mamy kontakt.

Serdecznie dziękuję Ci za poświęcony czas !

Z Przemkiem rozmawiała Keit


www.calabarte.com/

Poziom jakości wizualnej w otoczeniu człowieka

W miesięczniku "Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa" nr 6(749)2012, Wydawnictwo Instytutu ORGMASZ, ukazał się artykuł pt " Poziom jakości wizualnej w otoczeniu człowieka" autorstwa mgr Katarzyny Kołomańskiej i mgr Doroty Wolak

„W nowym tysiącleciu potrzeba ludzi, którzy chcą lepiej myśleć. 
Myślenie było i pozostanie kluczowym narzędziem projektowania lepszej przyszłości. 
Myślenie można poprawić i uczynić bardziej konstruktywnym. 
Ale musimy zacząć…” 

Edward de Bono 

Wstęp 

Jakość jest właściwością przynależną każdemu urządzeniu technicznemu, produktowi rozumianemu jako wynik procesu produkcyjnego i/lub usłudze oraz może być wyrażona wielkościami liczbowymi. Zazwyczaj oceniając poziom jakości wyrobów wykorzystuje się wskaźniki związane z trwałością i niezawodnością, poprawnością działania, ekonomicznością oraz naprawialnością. Oceniając usługi wskaźniki związane są z pewnością realizacji usługi, warunkami, terminowością itp. Zarówno produkty jak i usługi posiadają pewne cechy i właściwości wizualne, które w oczach klienta przyczyniają się do wzrostu wartości usługi lub jej deprecjacji. Jakość powstaje w umyśle człowieka i z badań własnych wynika, że większość ludzi reaguje podobnie. 

Problematyka jakości 

Konstruktorzy, technolodzy i menagerowie powinni posługiwać się pojęciem optymalnego poziomu jakości, ponieważ zbyt słabych produktów klienci nie akceptują, a zbyt drogie są poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Jakość jest pojęciem złożonym i stanowi wypadkową wielu czynników o charakterze nie zawsze zaplanowanym. Niezależnie od tego, czy poziom jakości wizualnej jest niski, średni czy wysoki, wkład pracy poświęconej na wytworzenie produktu i koszt materiałów jest porównywalny. Należy więc dołożyć wszelkich starań aby odbiór jakości przez klienta był pozytywny. Bardzo popularnym współcześnie narzędziem komunikacji, które można wykorzystać do poprawy jakości wizualnej jest Internet. Digitalizacja komunikacji interpersonalnej i systemów przetwarzania informacji przestała być luksusem. To codzienność, która spycha nad przepaść komunikacyjną starsze pokolenia i osoby potrzebujące nieco więcej czasu na oswojenie się z pędzącą cyber rzeczywistością. Dzięki dynamicznemu rozwojowi technologii, technik multimedialnych i grafiki komputerowej oraz ogólnodostępności, współczesne sztuki wizualne osiągnęły status najbardziej powszechnego środka wyrazu w historii ludzkości, stając się głównym medium globalnej komunikacji, a także kreacji otoczenia wizualnego (wybranymi przez społeczeństwo informacyjne). Odzwierciedleniem ogólnych tendencji rozwojowych społeczeństwa może być zastana jakość przestrzeni wizualnej oraz realna wartość treści cieszących się największym zainteresowaniem. Czy rozwój multimediów pozytywnie stymuluje autorozwój, innowacyjność i dbałość o kulturę osobistą, zależy od poziomu świadomości jednostki i głębi interpretacji, jaką zdolna jest zaimprowizować samodzielnie. To, czy całe społeczeństwo jest w stanie osiągnąć zadowalający poziom ogólnego rozwoju w przyszłości, również wiąże się ściśle z poprawą świadomości przez jakość życia na przestrzeni kilku pokoleń. 

Rys. 1. przedstawia uniwersalny obieg energii jakości w otoczeniu, symbolizującej cyrkulację cech jakościowych w życiu codziennym. Celowe jest dążenie do świadomego rozwoju oraz profesjonalizmu – osobistego i zawodowego.

Rys. 1. Obieg energii jakości wizualnej 

Źródło: Opracowanie własne 

Problematyka jakości nabiera szczególnego znaczenia. Zmiany w zakresie konstrukcji, technologii, organizacji pracy oraz szybki postęp techniki i technologii informatycznych powodują skracanie czasu od pomysłu do realizacji. Jakość w technice i usługach jest dość dobrze zdefiniowana i wiąże się z uzyskaniem efektu zadowolenia klienta, co ilustruje rys. 2.

Rys. 2. Czynniki rzutujące na jakość wyrobów i usług 

Źródło: Opracowanie według Wolak D.: Metodyka oceny przemysłu odzieżowego w Polsce. Rozprawa doktorska. Instytut Organizacji i Zarządzania w Przemyśle ORGMASZ, Warszawa 2011 r. 

W otoczeniu każdego człowieka, w różnych strefach geograficznych i kulturach zaobserwować można zjawiska i przedmioty będące wyrazem piękna i geniuszu oraz takie, które mimo spełnianych funkcji użytkowych są odbierane jako przeciętne, brzydkie lub nawet bezwartościowe. Zazwyczaj świetne rozwiązania konstrukcyjne, bazujące na doskonałym pomyśle są rozwiązaniami prostymi i poprzez to możliwymi w łatwy sposób do praktycznego zastosowania. Oprócz jakości wyrobów i usług istnieje więc trzeci obszar związany z jakością wizualną, której zdefiniowanie stanowić może przyczynek dla lepszego zrozumienia pojęcia jakości ogółem. Poprzez jakość wizualną rozumieć należy cechy, które stanowią podstawę do oceny postrzeganego otoczenia. W każdym przypadku takiej analizy wykorzystywana jest hierarchia wartościująca prowadząca do zaspokojenia potrzeb. Grupując te wartości postrzeganego obiektu i/lub zjawiska wizualnego można stworzyć zestaw cech będących podstawą oceny jakości wizualnej. Są to cechy istotne z punktu widzenia:  waloru artystycznego (tj. doznań, przeżyć estetycznych - są uzależnione od stopnia wrażliwości i percepcji każdego człowieka, a także uwarunkowań kulturowych);  funkcjonalności;  symboliki (kojarzonej z solidnością wykonania, prestiżem wynikającym z percepcji odbioru jakiegoś zjawiska, posiadania i możliwości obcowania z pięknem w postaci przyrody, otaczających przedmiotów kojarzących się z określonym znaczeniem, statusem, uporządkowaniem);  inspirowania do przemyśleń, podejmowania działań, zmiany postaw, opinii, szukania analogii w innych obszarach zastosowań czy dziedzinach życia. Wyodrębnione powyżej cechy są podstawą do wartościowania otaczającego świata pod względem cech jakościowych odbieranych zmysłami. Jakość życia wpływa na świadomość jednostki. Tak, jak byt kształtuje świadomość, tak jakość grupowej świadomości wpływa na jakość oczekiwań poszczególnych grup społecznych, rozumianą jako wysokie lub niskie wymagania, przekładające się na jakość realizacji. Brak elementu jakości i estetyki w życiu społeczno-kulturalnym prowadzi do utraty doświadczeń esencjonalnych dla bytu i świadomości homo sapiens w trakcie nieodwracalnych procesów zachodzących w cywilizacji konsumpcyjnej. W efekcie przyczynia się do zastoju rozwojowego w skali masowej. Kreatywne myślenie, będące podstawą innowacyjnej gospodarki kapitałem ludzkim, jest warunkiem samodzielnego rozwoju świadomości. Z perspektywy przytoczonych argumentów, tytułowy cytat Edwarda de Bono nabiera szczególnego przesłania w procesie projektowania przyszłościowej wizji jakości. 

Pole badań – otoczenie wizualne 

Nie istnieje bardziej złożony obiekt (wszelkich) pomiarów nad otoczenie, ani żaden czynnik nie determinuje bardziej tego kim jesteśmy i możemy się stać pod wpływem jego oddziaływania. Kształt otoczenia przechowuje pamięć o minionych pokoleniach, jest dokładnie taki, jakim go uczynimy przez wieki. Otoczenie jest skarbnicą przyczyn i skutków, wiedzy o nas samych, o historii ewolucji. Jest najbardziej skomplikowanym żywym organizmem, przestrzenią wizualną będącą codziennym pokarmem dla zmysłów. To, w jakim otoczeniu przebywamy nakreśla linię horyzontu jakości życia, decydując o tym, co widzimy oraz jak dalece postrzegamy, interpretujemy i posuwamy się w swej kreatywności. Proporcje jakości wizualnej otoczenia kształtują jej prawa sui generis, takie jak wolność, przekształcanie fizycznej przestrzeni na własny użytek. Przykładem celnie ilustrującym procesy kształtowania się przestrzeni wizualnej na co dzień jest projekt „Niewidzialne Miasto”. 

„W królestwie ślepców, jednooki jest królem” 

Przyjmując założenie, że każdy może np. publikować zdjęcia w Internecie, a niewielu użytkowników posiada talent, umiejętności, doświadczenie i sprzęt profesjonalisty, to naturalnym jest stwierdzenie, iż niewiele z zamieszczanych w Internecie zdjęć posiada profesjonalną jakość wykonania. Analogicznie, niewiele elementów otoczenia wizualnego nosi znamiona profesjonalizmu. Wnioskując dalej, wraz z upowszechnieniem dostępu do wiedzy i informacji, wiemy i potrafimy przekazać coraz mniej. Sytuację pogarsza pośpiech cywilizacyjny. Cywilizacja ślepnie jako ogół twórców i odbiorców, ponieważ całokształt przeciętnego stylu życia sprawia, że przestajemy dostrzegać różnice w wykonaniu poszczególnych elementów otoczenia wizualnego. Jeśli równy dostęp do edukacji i publikacji powoduje, że każdy na własną rękę tworzy otoczenie wizualne, to przeciętna jakość dzieł wizualnych odpowiada proporcjonalnie poziomowi twórcy i odbiorcy, z najbardziej liczebnej grupy reprezentacyjnej. Definicje jakości, programy edukacyjne w zakresie sztuk wizualnych i działania instytucjonalne pomijają całą istotę osiągnięć, jakimi współcześnie dysponuje pojęcie sztuki i jakości wizualnej. Możliwości syntezy technik klasycznych i multimedialnych, ogólnodostępność i dążenie do „zmieszczenia świata w Internecie” otworzyły drzwi do nowego wymiaru estetyki powierzchniowej. Użytkownicy prezentują swój dorobek na równych zasadach, sami określają swój status i decydują o kształcie swych światów, na własną rękę poszerzając horyzont prywatny i zawodowy. 

Źródła wiedzy o jakości wizualnej 

Literatura przedmiotu dostarcza wielu informacji na temat jakości wizualnej, natomiast sama jakość wizualna nie stała się dotąd przedmiotem badań i publikacji. 

Rys. 3. ilustruje rozkład wiedzy o jakości wizualnej w poszczególnych sektorach. Z punktu widzenia koncepcji jakości wizualnej, sektor wiedzy popularnej należy do najbardziej nasyconych przez quasi jakość. Za sprawą procesów globalizacji, sektor ten cechuje równocześnie największy potencjał komunikacji i najmniejsza przeciętna wiarygodność informacji, warunkowana równym dostępem użytkowników do publikacji w Internecie. 

Rys. 3. Źródła wiedzy o jakości wizualnej 

Źródło: Opracowanie własne 

Wymienione źródła wiedzy są głównymi i należy uwzględniać je w analizach i rozważaniach nt. jakości wizualnej. 

Wiedza naukowo-techniczna 

Międzynarodowe normy dot. systemów zarządzania jakością ISO nie obejmują bezpośrednio sfery jakości wizualnej, natomiast zawierają szereg przepisów dotyczących metodyki zarządzania jakością w organizacji, technologii produkcji i usług (inżynierii jakości), mających analogiczne przełożenie na przestrzeń wizualną. Charakter przemian dokonujących się nieustannie na wolnym rynku wpłynął na fakt, że to paradygmat jakości (rozumiany m.in. jako podejście systemowe i procesowe) zdominował dobór technik zarządzania nowoczesną organizacją.2 

Dorobek wiedzy naukowo-technicznej stanowi merytoryczne zaplecze koncepcji jakości wizualnej, dostarczając praktyczne rozwiązania oraz modele oceny jakości. Filozofia organizacji systemu zarządzania jakością wizualną opiera się na założeniach filozofii TQM (Total Quality Management), Kaizen (ciągłego doskonalenia) oraz na niezawodnych narzędziach pomiaru i oceny jakości, np. metodą QFD (Quality Function Deployment). 

Filozofia sztuki i estetyka 

Znajomość filozofii sztuki i estetyki jest niezbędnym narzędziem umożliwiającym dokonanie pełnej, wartościowej analizy badawczej składników otoczenia wizualnego, koncepcji sztuki, właściwej oceny jakości wizualnej, rynku sztuk wizualnych oraz przejawów sztuki. Przydatność wiedzy klasycznej stanowi nieocenione źródło inspiracji w procesie logicznej interpretacji i wyodrębnienia aksjologicznych składników otoczenia wizualnego. Synteza teorii sztuki, badanie mechanizmów jej funkcjonowania w społeczeństwie oraz sposobów, dzięki którym sztuki wizualne dostarczają nam szczególnie cennych oraz inspirujących doświadczeń nie zakłada, iż doświadczenie estetyczne jest „jedynym lub uprzywilejowanym sposobem interakcji z dziełami sztuki.” Natomiast, sam proces interpretacji staje się tym bogatszy i bardziej twórczy, im głębsze jest źródło wiedzy inspirujące krytyczne refleksje oceniającego. Filozoficzna potrzeba identyfikacji sztuki powinna spełniać rolę podstawowego narzędzia wspomagającego procesy naukowego objaśnienia i uzasadnienia istoty, roli jakości wizualnej oraz rodzajów jej dystrybucji. Profesor Ramenga Mtaali Osotsi, zwrócił uwagę na potrzebę ponownego zdefiniowania sztuki, przesuwając obiekty (malowidła, rzeźby, itp.) lub odbiorców poza centrum zainteresowania. Z punktu widzenia jakości wizualnej, nowa definicja sztuk wizualnych powinna łączyć wszystkie elementy – artystę, dzieło sztuki i odbiorcę – poprzez zaprezentowanie zależności pomiędzy nimi, jako sumy doświadczeń wszystkich trzech aspektów razem. Postrzeganie natury twórczej w sposób interdyscyplinarny, jako zbioru aktywnych i zmiennych procesów pozwoli na dokładniejsze określenie czym w istocie jest sztuka oraz czym kierować się w ocenie jakości wizualnej.5 Udzielenie właściwych odpowiedzi powyższe zagadnienia metafizyki wiąże się z dogłębną analizą jakości istnienia materii i ducha, a dzięki sztuce możliwe będzie wyodrębnienie tego, co każdej kulturze i jej różnorodności najlepsze. Uporządkowanie sfery duchowej oraz praca nad umiejętnością (filozoficznego) dociekania, w znacznym stopniu wpłynie korzystnie na jakość ogólnej percepcji i zdolność wartościowania elementów otoczenia wizualnego, z szacunkiem dla różnic kulturowych. Filozofia sztuki definiowana poprzez jej ewoluujące funkcje jest przydatna w toku wyjaśnienia i usprawiedliwienia obecnych interpretacji sztuki, a także inspiruje dociekania na temat wartości artystycznej otoczenia. Odpowiada na pytania o to, czym jest sztuka, co rozumie się pod pojęciem dzieło sztuki, czym jest walor artystyczny.Filozofia sztuki i estetyka podejmują kilka istotnych obszarów zagadnień w aspekcie jakości. Po pierwsze, uwzględniają dwa podstawowe czynniki percepcji: klasyfikację estetyczną opartą na walorach artystycznych określanych poziomem wiedzy i warsztatu (instytucjonalna teoria sztuki) oraz czynnik determinujący specyficzny charakter pracy wynikający z pochodzenia, otoczenia, inspiracji źródłami, lub fascynującą historią ubarwiającą głębię podjętego tematu (teoria decentralizacji sztuki). 

Psychologia i nauki społeczne

Koncepcja jakości wizualnej zawiera się w koncepcji jakości życia (Quality Of Life), szeroko analizowanej i opisywanej przez dziedziny nauk społecznych. W latach siedemdziesiątych ukazało się Social Research Indicators (1974 r.), wydawnictwo poświęcone badaniom nad jakością życia, instrumentom badawczym i ich zastosowaniu. Obok czynników ekonomicznych i środowiskowych, z czasem oceną objęto także wskaźniki socjologiczne i psychospołeczne. W naukach społecznych pojawiły się liczne próby definiowania jakości życia, niestety dotąd nie powstała spójna, pełna i wyczerpująca definicja, zaspokajająca potrzeby wszystkich. Trudność zdefiniowania polega m.in. na tym, iż z punktu widzenia jednostki, każdy ceni inne wartości. Każda z dyscyplin naukowych wypracowała i posługuje się swoistą terminologią, uwzględniającą kryteria dobrobytu, pomyślności, szczęścia, poziomu, strategii i stylu życia. 

Praktyka zawodowa i działalność kulturalna 

Znamienne, że wśród wszystkich grup społecznych i zawodowych w Polsce, to właśnie dziedziny sztuk wizualnych zajmują podium wysoko premiowanych umiejętności profesjonalnych, obok znajomości języków obcych, lub kreatywnych specjalizacji. Fenomenalne port-folio, wszechstronne i bogate doświadczenie mogą stanowić podstawę oceny porównawczej jakościowych osiągnięć, możliwych w aspektach technicznych i artystycznych we współczesnych dziedzinach sztuk wizualnych. Na sukces wysokiej jakości w praktyce zawodowej składa się m.in. wyznaczanie standardów, optymalizacja procesów i ciągłe doskonalenie wyników, w dużym stopniu zależne od indywidualnej potrzeby rozwoju osobistego twórców, oraz ustawowego wsparcia kreatywnej przedsiębiorczości. Szeroki przekrój praktycznej wiedzy technicznej odnaleźć można w licznych publikacjach branżowych, jednak z punktu widzenia nauk o zarządzaniu, rynek sztuk wizualnych nie doczekał się ani formalnej klasyfikacji, ani zintegrowanej polityki jakości.8 Natomiast, coraz częściej powstają projekty regionalne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej, obejmujące m.in. badania nad sektorem branż kreatywnych.9 Jedną z najważniejszych strategicznych inicjatyw kulturalnych bieżącego roku był Europejski Kongres Kultury 2011, który doczekał się recenzji głównie negatywnych, ale uzasadnionych, m.in. na forach internetowych. Z punktu widzenia paradygmatu jakości, merytoryczna ocena dotyczy m.in. aktualności proponowanych rozwiązań oraz utylitarności kongresu jako inicjatywy promowanej pod hasłami społecznej innowacji (art for social change, art security – tj. ochrona sztuki, itd.). Obejmuje analizę m.in. wizji, strategii i organizacji zarządzania jakością, identyfikacji celów i planowania kierunków rozwoju jakości wizualnej w europejskiej polityce kulturalnej, oraz użyteczności praktycznych rozwiązań projektowych. Niestety, mimo nadrzędnego statusu jakości wizualnej, problematyka otoczenia wizualnego wciąż nie jest podejmowana w sposób procesowy, zintegrowany, interdyscyplinarny. Trudno mówić także o profesjonalnej chęci i potrzebie stworzenia międzynarodowej inicjatywy, będącej przyczynkiem do zbudowania stabilnych fundamentów tytułowego „Domu Zmiany”, jako efektywnego i nowoczesnego systemu zarządzania jakością w kulturze. Główną barierę rozwoju jakości wizualnej stanowi losowy sposób podejścia do paradygmatu jakości, dowolność i wybiórczość interpretacji podstawowych pojęć związanych m.in. z kulturą, sztuką i jakością wizualną.  

Wyniki badań nad jakością wizualną 

Badania pilotowe nad jakością wizualną nie były do tej pory realizowane w Polsce. 

Badanie otoczenia wizualnego 

Analiza silnych i słabych stron, szans i zagrożeń umożliwia iidentyfikację oraz efektywny pomiar istotnych czynników determinujących poziom jakości wizualnej w otoczeniu. Wykonanie analiz SWOT obejmuje: analizę makrootoczenia wizualnego (przepisy, literatura, rozwój ekonomiczny, społeczeństwo, technika i technologia), analizę sektora działalności wizualnej (możliwości oddziaływania na twórców i odbiorców otoczenia wizualnego), analizę wewnętrzną otoczenia wizualnego (procesy zarządzania otoczeniem wizualnym poprzez Program Jakości w Sztukach Wizualnych, planowanie rozwoju, finanse programu, marketing otoczenia, itp.). Badania własne przeprowadzono w 2010 r. na populacji 120 respondentów badając rynek sztuki użytkowej, w tym prezentowanej w Internecie poprzez galerie/portale, a także usługi graficzne, fotograficzne oraz poligraficzne. 

Rys. 4. Ocena standardu jakości i estetyki prac graficznych i fotograficznych 

Źródło: Wyniki badań własnych 

Z analizy wynika, że oczekiwania są bardzo wysokie a praktyka rozczarowuje. Uzasadnia to tezę, że są ogromne rezerwy i możliwości realizacji zmian. Poniżej na rys. 7 i 8 podano wyniki interpretujące wpływ opinii publicznej na popularność prac oraz ocenę osób odpowiedzialnych za prezentowane w galeriach treści. 

Badania pilotowe dot. oceny jakości sztuki wizualnej potwierdzają występowanie ogromnych rezerw w zakresie doskonalenia sztuki wizualnej. 

Kapitał ludzki 

Wspólną płaszczyzną spotkania twórców, odbiorców i pośredników na rynku sztuk wizualnych są niewątpliwie galerie i fora internetowe. Zarządzanie jakością wirtualnej przestrzeni jest trudne w warunkach konkurencyjności, w makrootoczeniu zorientowanym na przetrwanie ekonomiczne, gdzie popyt kształtuje quasi jakość, zmieniająca dynamicznie oblicze otoczenia. Według analiz SWOT, galerie posiadają przewagę słabych stron nad mocnymi, ale funkcjonują w przyjaznym dla siebie otoczeniu. Dzięki rozwojowi komunikacji multimedialnej utrzymują pozycję na rynku. Niemniej jednak, największą słabością otoczenia wewnętrznego galerii jest brak polityki jakości wizualnej, uniemożliwiający skuteczne wykorzystanie szans, które daje otoczenie zewnętrzne. Promocja niskich, szkodliwych wzorców i brak przejrzyste-go podziału użytkowników według rzeczywistych osiągnięć w dziedzinach sztuk wizualnych to niektóre elementy wewnętrznych słabości, na eliminacji których mogłaby oprzeć się strategia konkurencyjna działań na rzecz jakości wizualnej podejmowanych nie tylko w Internecie, ale w perspektywie ogólnej polityki jakości. 

Rys. 9 Analiza SWOT galerii internetowych i otoczenia wizualnego 

Źródło: Opracowanie własne 

Zgodnie z wynikami analizy, makrootoczenie wizualne stwarza tyle samo szans, co zagrożeń poprawy jakości wizualnej. Granice poszczególnych dziedzin kreacji otoczenia wizualnego zacierają się wraz z postępem globalizacji technologicznej i ekonomicznej, a także zmieniającej się mody. Ilość kreacji wypełniających przestrzeń wizualną staje się nie tylko męcząca dla umysłu, ale groźna dla jakości życia. Nie istnieje skuteczny i uporządkowany system zarządzania jakością wizualną, który ograniczałby m.in. wzrost bezproduktywnej twórczości, będącej efektem ubocznym komunikacji wizualnej. Jeśli nie powstanie oficjalna norma jakości wizualnej, z czasem perły profesjonalizmu i artyzmu mogą stać się zupełnie niewidoczne na pustyni amatorskiej „bylejakości”. W otoczeniu wizualnym przeważają mocne strony, zalecana strategia rozwoju to silna ekspansja wykorzystująca powiązanie szans z mocnymi stronami. Według przeprowadzonych badań ankietowych, respondenci zdecydowanie negatywnie oceniają przeciętną jakość otoczenia wizualnego, w tym jakość usług oferowanych na rynku sztuk wizualnych. Ponad połowa ankietowanych oceniła bardzo źle wpływ amatorskiej działalności wizualnej na przeciętną jakość i wizerunek rynku, jak również nisko ocenia się przeciętny poziom twórczości promowanych w mediach, kompetencje moderatorów, właścicieli galerii internetowych, redaktorów, itp. 

Założenia do oceny jakości wizualnej metodą QFD 

Zaprezentowany poniżej schemat „Domu Jakości” stanowi podstawę oceny potrzeb i oczekiwań klientów rynku sztuk wizualnych. Metoda QFD (Quality Function Deployment) to narzędzie pozwalające na identyfikację parametrów technicznych zapewniających optymalne spełnienie wymagań, oraz na wgląd całościowy w złożoność procesów i korelacji miedzy parametrami jakości wizualnej, począwszy od wizji jakości, poprzez etapy projektowania, wdrażania, wytwarzania produktów i ewaluacji post-ex. Systemowe podejście do zarządzania wiąże się ze strukturą organizacyjną, procedurami, procesami i zasobami, przy pomocy których można zarządzać m.in. przez jakość wyrobów i usług. Rozwinięcie praktycznej funkcji jakości wizualnej w podziale na trzy segmenty (produkt, usługa, system) umożliwia identyfikację priorytetowych zagadnień podejścia systemowego i procesowego do zarządzania jakością wizualną. W poniższej metodzie uwzględniono najważniejsze wymagania klientów dotyczące jakości produktów, usług związanych z kreacją wizualną oraz systemem zarządzania jakością. Następnie dobrano parametry techniczne spełniające wymienione oczekiwania, oraz dokonano analizy korelacji pomiędzy wymaganiami klientów i parametrami technicznymi. Zdecydowana przewaga korelacji silnych wskazuje na wysoki stopień integralności jakości wizualnej jako domeny kreacji. Ponadto, dla każdego segmentu wybrano przykłady (portal sztuki, galeria unikatowego rękodzieła, inicjatywa naukowo-kulturalna), na podstawie których dokonano porównania jakości wizualnej na poziomie każdego z trzech analizowanych segmentów. 

Ocena jakości wizualnej na przykładzie przemysłu odzieżowego 

W przemyśle odzieżowym kontrola jakości wizualnej jest związana z kontrolą surowców, kontrolą międzyoperacyjną i końcową (m.in. według normy PN-85/P-84507 Wyroby konfekcyjne - Stopnie jakości, PN-83/P-84506 Wyroby konfekcyjne - badania odbiorcze, PN-EN 13402-2:2004 Oznaczenie wielkości odzieży - Część 2: Wymiary podstawowe i dodatkowe). 

Jakość rozumiana jest jako ogół cech i właściwości wyrobu, które decydują o zdolności wyrobu do zaspokajania stwierdzonych i przewidywanych potrzeb. Jakość wizualna wprowadza element pozytywnego zaskoczenia oraz rozszerza pojęcie jakości na trudne do zdefiniowania obszary doznań człowieka. Klienci oczekują, że wyroby pod względem konstrukcji i technologii powinny charakteryzować się higienicznością (m.in.: przepuszczaniem powietrza, oddycha-niem ciała, właściwościami higroskopijnymi) oraz powinien być zagwarantowany odpowiedni poziom techniczny maszyn i urządzeń a także osprzętu. Oferta dla klienta powinna uwzględniać warunki rynkowe poprzez odpowiedni marketing, wysoki poziom obsługi klienta oraz szeroką, atrakcyjną, spójną ofertę ilościową i asortymentową. Społeczeństwo według badań kupuje najczęściej wyroby wygodne, tanie i eleganckie. Produkcja odzieży wysokiej klasy i gwarantowanej jakości wynika z umiejętności przewidywania potrzeb i oczekiwań klientów, a także znajomości techniki, technologii i dobrej organizacji pracy. W przemyśle odzieżowym bardzo ważna jest faza powstawania odzieży, od projektu, poprzez konstrukcję do zaplanowania procesu produkcyjnego. Ponieważ procesy produkcji są już opanowane i niewiele można w tym obszarze zmienić, większe znaczenie ma marketing, procesy logistyczne i dystrybucja wyrobów gotowych. Przedsiębiorca powinien brać pod uwagę fakt, że klient ma zazwyczaj szeroką ofertę wyrobów i usług do wyboru, zróżnicowaną cenowo. Uwzględniając doświadczenia własne związane z wykorzystaniem metody QFD do oceny przedsiębiorstw przemysłu odzieżowego dokonano próby zastosowania tej metody do analizy poziomu jakości wizualnej w otoczeniu człowieka, co ilustruje rys. 10. 

Rys 10. Model Domu Jakości jak podstawa oceny potrzeb i oczekiwań klientów 

Źródło: Opracowanie własne 

Dążenie do perfekcji w zarządzaniu jakością wizualną dyktują procesy nieustannie zachodzące w społeczeństwie globalnym, takie jak unifikacja, standaryzacja, normalizacja, czy optymalizacja. Ważną rolę jakości wizualnej i podjęcie problematyki uzasadnia aktualność zagadnień jakościowych oraz wszechstronność ich zastosowań, szczególnie z punktu widzenia technicznego, ekonomicznego i organizacyjnego, dotyczą bowiem każdego widzialnego aspektu otaczającego nas świata. Mitem jest pogląd, iż podejście ekonomiczne i czynnik masowości wykluczają wysoki standard jakości życia. Sukces podejścia procesowego jest dowodem na to, że profesjonalizm organizacji podnosi wydajność pracy i jakość produktu końcowego, a potrzeba zaspokojenia potrzeb w skali masowej prowadzi do standaryzacji i optymalizacji jakości. Jakość wykonania i walory estetyczne określają charakter otoczenia wizualnego, które z kolei kształtuje nasze szeroko pojęte poczucie kultury, estetyki. Innymi słowy, to się nam zaczyna podobać, do czego wzrok podświadomie przywyknie i rejestruje najczęściej. Inwestując w jakość życia, dokonujemy pozytywnych przemian mentalności w skali pokoleń. Podświadomość współczesnych twórców i odbiorców na co dzień bombardowana jest obrazami, które nie tylko działają destruktywnie lub uwsteczniająco na wyobraźnię, ale przekazywane są w ilościach wielokrotnie przekraczających zdolność właściwej percepcji ogólnej. Przykładem szkodliwej polityki dla jakości wizualnej otoczenia jest promocja niskich wzorców lub nieetyczna reklama, podczas gdy obcowanie z twórczością wybitną ma wręcz zbawienny wpływ na pełny rozwój wyobraźni, osobowości, właściwą gospodarkę emocjonalną. O taką relację warto zadbać od lat najmłodszych, odpowiada bowiem za świadomość jednostki oraz świadomość zbiorową grup społecznych, narodów i rodzaju ludzkiego, będąc źródłem nieustannej inspiracji jako otoczenie człowieka. Artyzm uczy także, w jaki sposób harmonijnie kreować otoczenie, aby dobrze się w nim czuć, aby emanowało uniwersalnymi wartościami, z pożytkiem ogólnospołecznym. 

Podsumowanie 

Wyniki badań prowadzonych nad uwarunkowaniami rozwoju jakości wizualnej potwierdzają zasadność i konieczność podjęcia zorganizowanych działań na rzecz poprawy kultury jakości w Polsce. Będą one odpowiedzią na aktualne potrzeby społecznej świadomości, oczekiwania otoczenia i rynku kreacji wizualnej. Program Promocji Jakości w Sztukach Wizualnych, (obejmujący kampanię społeczną na rzecz poprawy jakości wizualnej otoczenia, systemy zarządzania jakością wizualną, współpracę naukowców, artystów i profesjonalistów z różnych dziedzin wiedzy i twórczości także praktyczne kursy i szkolenia uzupełniające) jest obecną ofertą na rynku edukacji. Tworzony jest pod kątem ciągłego doskonalenia wiedzy oraz umiejętności uczestników wszystkich grup rynku sztuk wizualnych. Odbiorcom sztuki najnowszej potrzebne są nie tylko opisy i klasyfikacje współczesnej twórczości artystycznej, lecz również kryteria pozwalające odróżnić wartościowe dokonania artystyczne od produktów pseudoartystycznych. Mimo radykalnych przeobrażeń cywilizacji współczesnej sztuka nie przestała być ludziom potrzebna. Ani najnowsza technologia produkcyjna, ani największe osiągnięcia naukowe, ani niebywale rozwinięte środki masowego przekazu nie są w stanie zastąpić człowiekowi intymnego twórczego i odbiorczego kontaktu ze sztuką. Twórczość nie przestała kształtować stosunku człowieka do świata, pomaga mu zrozumieć innych ludzi i odmienne kultury, pobudza do refleksji i działania, dostarcza różnorodnych przeżyć, rozwija inteligencję, wyobraźnię i wrażliwość emocjonalną, pomaga człowiekowi stać się człowiekiem i przetrwać najtrudniejsze chwile bez utraty człowieczeństwa. Twórczość zawsze była związana z tworzeniem wartości oraz stałym waloryzowaniem (wartościowaniem i przewartościowywaniem) pozaartystycznych wartości życiowych przy pomocy właściwych sobie środków ekspresji i sugestii artystycznej. Teoria instytucjonalna nie może zostać uznana za pełną i zadowalającą charakterystykę sztuki przez programowe ignorowanie problematyki wartości sztuki (tym bardziej problematyki jakości w sztukach wizualnych). Implementacja Programu Promocji Jakości w Sztukach Wizualnych jest szansą efektywnej poprawy jakości życia, m.in. poprzez wykorzystanie nowoczesnych metod zarządzania jakością, oraz narzędzi komunikacji multimedialnej. Sukces realizacji założeń programowych proporcjonalnie zależy od poziomu aktywnej współpracy instytucji kultury i sztuki, mediów, galerii i portali internetowych, freelancerów itp. 

Bibliografia 

[1] Cieślik, A.; Słopiecka, A.: Jakość życia w badaniach społecznych, czasopismo Studia Medyczne, Tom XVIII, Wydawnictwo Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego w Kielcach, Kielce 2010. 

[2] Chęćka-Gotkiewicz A., Estetyczne spojrzenie na świat. B. Dziemidok, Główne kontrowersje estetyki współczesnej, czasopismo „Recenzje, Noty”, Warszawa 2002. 

[3] Dziemidok B., Główne kontrowersje estetyki współczesnej, PWN, Warszawa 2002. 

[4] Gołaszewska M., Zarys estetyki, PWN, Warszawa 1983. 

[5] Kołomańska K., Kryteria pomiaru i ewaluacji kształcenia w świetle paradygmatu jakości w sztukach wizualnych, Ewaluacja i innowacje w edukacji. Pomiar i ewaluacja jakości kształcenia, Uniwersytet A. Miczkiewicza w Poznaniu, Kalisz-Konin 2011. 

[6] Koszarek, M.: Diagnoza sektora branż kreatywnych na obszarze Metropolii Gdańskiej, Raport końcowy, BSR Expertise, Gdańsk 2011; M. Grochowski., Raport p.t. „Sektor kreatywny w Warszawie. Potencjał i warunki rozwoju”, Creative Metropoles, Warszawa 2010. 

[7] Krawczyk A., (Poza)estetyczne poglądy Noela Carolla, pół miesięcznik filozo-ficzny Estetyka i Krytyka 1(4) 2003, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Sekcja Estetyki PTF, Kraków 2003. 

[8] Osotsi R. M., Dead Leaves between pages: An essay on the definition of Art, IJELE: Art e-journal of the African World, 2008. 

[9] Stecker R., Artworks: Definition, Meaning, Value, Pennsylvania University Press, 1997. 

[10] Stecker, R.: Artworks: Definition, Meaning, Value, Pennsylvania University Press, Pennsylvania 1997. Europejski Kongres Kultury 2011. 

[11] Tatarkiewicz W., Dzieje sześciu pojęć, PWN, Warszawa 1988. 

[12] Wojciechowski K., H. Układy wymiarów jakości wizualnej krajobrazu, Czasopismo Techniczne, Politechnika Krakowska, Kraków 2007. 

[13] http://sjsw-aqva.blogspot.com/ Stowarzyszenie Jakości w Sztukach Wizualnych. 

Streszczenie 

W artykule zawarto rozważania dotyczące poziomu jakości wizualnej w otoczeniu człowieka. Zaprezentowane zostały wyniki badań własnych i analiz związanych z jakością. Odbiorcom sztuki najnowszej potrzebna jest wiedza, w tym opisy i klasyfikacje współczesnej twórczości. Szeroko rozumiana działalność artystyczna kształtuje stosunek człowieka do świata i pozwala na lepsze zrozumienie wzorców i standardów jakości wizualnej. 

Summary 

The article includes deliberations concerning the levels of visual quality in human souroundings. It presents the results of own reasearch and analysis linked with quality. The recipients of newestart are in the need of knowledge, including the descriptions and clasifications of contemporary artwork. Widely percieved artistic activities shapes human relations to the world and allows for better understanding of models and visual quality standards.