Ocena jakości wizualnej elementem oceny ewolucji mody

Przedruk artykułu o mechanizmach socjologii mody i jakości wizualnej, który ukazał się w wydawnictwie Wyższej Szkoły Turystyki i Języków Obcych w Warszawie.

mgr Katarzyna Kołomańska

mgr inż. Dorota Wolak

Ocena jakości wizualnej elementem oceny ewolucji mody

Wstęp

Odzież była i jest wyznacznikiem pozycji człowieka w społeczeństwie. Patrząc na zjawisko w ujęciu historycznym zauważyć można, że jego pierwsze twórcze działania ilustrują często próby dostosowania się do zmieniających się warunków. Na przestrzeni wieków zmieniało się otoczenie, w tym klimat. Około miliona lat temu nasi praprzodkowie stracili gęste owłosienie spełniające funkcję ochronną. Początkowo ta funkcja miała decydujące znaczenie a ubrania tworzone były ze skór i futer zwierząt, liści oraz trawy.Człowiek nie może działać poza środowiskiem. Środowisko naturalne jest więc pierwotnym otoczeniem, a ewolucja działalności wytwórczej świadczy o potrzebie ciągłego doskonalenia oraz potrzebie zmian na korzyść. Poglądy ludzi, religia oraz przynależność do grupy społecznej miały także wpływ na noszone ubrania. Otoczenie to ogół widzialnych składników tworzących funkcjonującą strukturę (system), sferę wizualną, czy macierz komunikacji wizualnej. 

Zmieniał się również sam człowiek i jego sposób pojmowania otaczającego go świata. Niezależnie od stopnia świadomości jednostki, spełnianej roli społecznej w środowisku, tym co było, jest i będzie jest otaczająca przyroda. Nasze pojmowanie rzeczywistości ulega więc zmianom ponieważ my się zmieniamy i zmienia się poziom techniki, technologii oraz organizacji a także wokół nas następuje ewolucja mody i obyczajów. Czynnikiem najbardziej istotnym choć nie decydującym o tych zmianach jest otoczenie, które wpływa na rozwój ludzkiej percepcji. Wybrane zagadnienia związane z ewolucją jakości wizualnej zilustrowano w tab. 1. Poprzez jakość wizualną rozumieć należy cechy, które stanowią podstawę do oceny postrzeganego otoczenia. Szczególnie widoczne jest to zjawisko w otoczeniu człowieka.

Tab. 1. Główne etapy rozwoju jakości wizualnej (ewolucja)

Źródło: Kołomańska K., Wolak D., Ocena poziomu jakości wizualnej w otoczeniu człowieka, str. 3-15,

Wydawnictwo Instytutu Organizacji i Zarządzania w przemyśle „ORGMASZ”, Warszawa,

PL ISSN 0860-6846; Nr 6 (761) CZERWIEC 2013

Moda rozumiana jako potrzeba naśladowania innych czy szerzej naśladownictwo lub imitacja jest to jednym z procesów uczenia się zachowań oraz działań. Moda rozumiana jako zespół zachowań cyklicznych i klasycznych, czasowo oraz sytuacyjnie adaptowanych przez ludzi pełni rolę transmisji kulturowej. Jakość wizualna natomiast jest zespołem cech obiektywnych (mierzalnych) i subiektywnych (jakościowych) składających się na pojęcie filozoficzne jakości. Określany jest stopień rozwoju jakości życia, kultury i świadomości, otoczenia, wyrobów i usług. Zespół cech i charakterystyk wyrobu i/lub usługi decyduje o zdolności do zaspokojenia aktualnych potrzeb i oczekiwań, czy spełnienia norm lub standardów. Przyroda na pewno wpłynęła na rozwój ludzkiej percepcji. Każdy z etapów ewolucji był milowym krokiem w rozwoju ludzkości oraz inspirował twórców mody. W istotny sposób zmieniało się także podejście do zrozumienia otoczenia, co z kolei miało wpływ na obyczaje ludności.

Paradygmat jakości wizualnej w socjologii mody

W badaniach nad strukturą jakości wizualnej otoczenia, do kluczowych pojęć należy moda w szerokim ujęciu obejmującym także trendy intelektualne. Z punktu widzenia koncepcji jakości wizualnej jako jednej z miar ogólnej jakości życia, trudno znaleźć lepszą od mody regułę, która łączyłaby odzwierciedlenie jakości różnych form życia społecznego. Perspektywa historyczna i antropologiczna pozwala osadzić modę w środowisku kulturowym. Ikonosfera społeczna jako środowisko obrazu, w którym żyje człowiek, nasycona jest modą. Za Georgiem Simmelem – moda jest fenomenem od czasu powstania masowej produkcji książek, butów, sukienek, pojazdów itd. Moda jest, z jednej strony, obszarem powszechnego naśladownictwa, z drugiej zaś – oferuje pewną formę indywidualizmu. Warunkiem jest pojawienie się społeczeństwa produkcji masowej, kultury i fenomenu, który jest z tym związany, czyli tego, że wiele osób zaczyna mieć dodatkowe pieniądze, żeby tę modę stosować. Jako zapis w ikonosferze miejskiej, moda może posłużyć identyfikacji kierunków ewolucji postrzegania jakości życia i specyfiki jej doskonalenia. Kulturowe i socjologiczne aspekty mody dostarczają zatem wiedzy także na temat uwarunkowań rozwoju jakości wizualnej na przestrzeni dorobku cywilizacyjnego. Uniwersum wizualne społeczeństwa poprzez modę komunikuje w sposób dwubiegunowy przyjęte hierarchie, wartości ogólne, style życia i powszechnie zrozumiałe kody semantyczne w przestrzeni wizualnej, które normalizuje i optymalizuje, równolegle kreując przyszłościową wizję jakości życia. Te procesy równoważy przywilej mody jako narzędzia społecznej ekspresji, który przejawia się w twórczym manifeście. Można zauważyć, że w coraz większym stopniu fenomen mody wykorzystuje się na skalę masową w kreacji potrzeb oraz oczekiwań konsumenckich od okresu niemowlęctwa, po status seniora. Otoczenie wizualne nieustannie pobudza umysł do porównywania, kalkulowania, ulepszania.

Trudno oprzeć się wrażeniu, że w przestrzeni miejskiej, czy internetowej, w dobie globalizacji i przenikania kulturowego to właśnie moda wywiera obecnie najbardziej znaczący wpływ na to, jak postrzegamy poszczególne aspekty jakości życia, co przekłada się na decyzje konsumenckie, procesy kulturowe i jakość wizualną.

Środowisko wizualne mody

Przestrzeń wizualna jest tworem złożonym, wieloaspektowym, o materialnej i społecznej nstrukturze ulegającej wpływom mody narastającym w czasie. Składa się z systemów działania egzystujących równolegle, nakładających się na siebie i przenikających wzajemnie. Otoczenie wizualne jest miejscem współistnienia pokładów kulturowych tradycji i nowoczesności, podobnie jak miejska przestrzeń tożsamości. Tworzy system przestrzennych relacji identyfikacyjnych kształtowanych – w odróżnieniu od percepcji – na głębszym poziomie społecznym i kulturowym. Dynamiczna relacja człowieka i przestrzeni ulega ciągłym przeobrażeniom, wyodrębniając elementy uniwersalne i bardziej powierzchowne trendy ulotne. Należy postawić pytanie o wagę i rolę mody w procesie współczesnej kreacji wizualnej otoczenia. 

Analiza obrazów spotykanych w przestrzeni społecznej otwiera nowe możliwości poznania mechanizmów życia społecznego i wkładu jakości wizualnej w jego rozwój. Nic dziwnego, że zagadnienia te stały się przedmiotem badań interdyscyplinarnych. Nową i zarazem jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się dyscyplin nauk społecznych jest „socjologia wizualna”. Obserwując ludzi w życiu codziennym zauważyć można wiele prawidłowości dotyczących sposobu ubierania się w zależności od miejsca zamieszkania, wieku, poziomu zamożności czy płci. W tak uświadomionej i zinterpretowanej przestrzeni wizualnej za pośrednictwem języka mody tworzą się związki i relacje mogące posłużyć badaniom, analizie oraz identyfikacji czynników odpowiedzialnych za kształtowanie społecznego postrzegania jakości wizualnej.Czego oczekują klienci kupujący ubrania?

W praktyce przemysłowej odczuwany jest brak metod przetwarzania pozyskiwanych informacji z badań marketingowych kontrolnych, ocenowych i poznawczych oraz transformacji ich na język konstruktora czy technologa. Ocena wymagań i oczekiwań klientów firm przemysłu odzieżowego nie jest łatwa w realizacji, a popełniane błędy negatywnie rzutują na wyniki ekonomiczno-finansowe firm. Dlatego projektanci i osoby przygotowujące kolekcje powinni uwzględniać tendencje, trendy, potrzeby i oczekiwania klientów. Na podstawie badań własnych można stwierdzić, że szczególne znaczenie dla klientów mają takie właściwości jak higieniczność, szeroka, atrakcyjna, spójna oferta ilościowa i asortymentowa wyrobów oraz wysoki poziom obsługi klienta. Uwzględniając wymagania klientów konstruktorzy oraz technolodzy powinni zagwarantować odpowiedni poziom techniczny maszyn, urządzeń oraz osprzętu. W celu uwzględnienia potrzeb oraz oczekiwań klientów należy realizować badania marketingowe, które pozwalają na wyartykułowanie wymagań klientów. Przykładowe zestawienie informacji nt. oczekiwań klientów podano w tab. 2. poniżej. Znając oczekiwania klientów łatwiej jest zarządzać organizacją. Dobrze przygotowany materiał badawczy daje informacje na bazie których można podejmować optymalne decyzje.

Tab. 2. Oczekiwania klientów Vistuli & Wólczanki i firmy W. Kruk

Klienci wiedzą, czego można wymagać od producentów i wiedza ta stanowi przyczynek dla lepszego zrozumienia zjawisk występujących na rynku. Człowiek ubierając się oczekuje, że będzie odbierany zgodnie z własnymi oczekiwaniami. Naturalnie wiele zależy jeszcze m.in. od sposobu bycia, ale ubranie jest najważniejszym elementem z wielu czynników decydujących o postrzeganiu osoby. Rozważaniom nad uwarunkowaniami socjologiczno-kulturowymi mody w kontekście jakości wizualnej towarzyszy pytanie, czy zapis w ikonosferze rzeczywiście odzwierciedla konsumenckie pragnienia i ujawnia cechy jakości życia? W jakim stopniu komunikuje motywację do ciągłego doskonalenia? Na ile moda pompuje jakościowy wizerunek tylko wirtualnie, dając złudzenie lepszej jakości, bo modnej w tym sezonie lub wykreowanej w Photoshopie? Na te i inne pytania odpowiadają wyczerpująco liczne badania społeczno-naukowe. Nie podjęto dotąd analogicznych badań dotyczących bezpośrednio koncepcji jakości wizualnej, co uzasadnia konieczność osobnego ich przeprowadzenia w celu weryfikacji społecznej świadomości na temat wpływu przestrzeni wizualnej na jakość życia. Podsumowując, wizualne środowisko mody najpełniej rozwija się w przestrzeni miejskiej, w której ikonografia społeczna stanowi reprezentacyjną próbę badawczą w analizie uwarunkowań rozwoju jakości wizualnej, co potwierdzają wyniki badań będące podstawą wiedzy o segmentacji rynku.

 Moda jako fasada osobista człowieka

Koncepcja fasady wypracowana w nurcie humanistycznym, jest terminem wprowadzonym do socjologii przez Ervinga Goffmana.Oznacza sposób kreowania własnego wizerunku przez jednostkę w trakcie interakcji mający na celu manipulacje wrażeniami jakie odnosi partner interakcji. Na fasadę składają się trzy elementy: dekoracja, powierzchowność jednostki i sposób bycia.Takie rozumienie mody przyznaje jej szczególną rolę w budowaniu u utrwalaniu tożsamości w formie przestrzennej, wpisującej się w społeczno-kulturowy kontekst trendów i miejsca, oraz będącej punktem odniesienia dla następnych pokoleń. W ten sposób staje się istotną płaszczyzną badawczą dla rozważań na temat roli jakości wizualnej w procesach społecznych. Przykładem Goffmanowskiego modelu dramaturgicznego w modzie mogą być subkultury młodzieżowe i role, które wytwarzają. Raz zdefiniowane, zaczynają  funkcjonować w samonapędzającym się kole własnej tożsamości. Opierając się na koncepcji mody jako fasady osobistej człowieka można zauważyć, że tworzą one własne, wewnętrzne standardy jakości, choć paradygmat jakości wizualnej najwyraźniej uwidacznia się w haute couture fashion, czy filozofii tworzenia towarów luksusowych na zamówienie i w pojedynczych egzemplarzach. W tym przypadku, kryterium jakości wyznacza poziom doskonałości „excellence” – unikatowość, wizjonerstwo, uniwersalność, zazwyczaj połączona z wysoką ceną, jakością materiałów i wykonania. Jeśli tożsamość subkulturrowa jest zgodna z aspiracjami jednostki – problem jest jeszcze niewielki, a pewnie zwykle niezauważalny. Ale przecież właściwe człowiekowi jest stawianie sobie wyzwań niejako na wyrost, przekraczających jego własną kondycję – w tym, między innymi, tkwi wielkość człowieczeństwa. Innymi słowy, o wielkości cywilizacji świadczy jej umiejętność ciągłego doskonalenia. Wyniki badań potwierdzają, że warto monitorować rynek a znajomość tendencji, trendów i realiów rynku wpływa na zwiększanie możliwości poprawy wyników ekonomiczno-finansowych każdej firmy ponieważ Unia Europejska stwarza takie możliwości. Poniżej podano zestawienie potencjalnych klientów w przykładowych państwach Unii.

Rys. 1. Porównanie wielkości populacji głównych krajów Unii Europejskiej

Kupowanie przez klientów ubrań potwierdza teorię, że moda jest fasadą osobistą człowieka. Preferencje zakupowe klientów podano poniżej na rys. 2.

Rys. 2. Jakie ubrania najczęściej kupuje pan (i) dla siebie

Źródło: Nasze ubrania. Centrum Badania Opinii Społecznej 2010 r.

Warto zwrócić uwagę na fakt, że coraz większa rzesza klientów zwraca uwagę na wizeruneki pozycję marki oraz znaki towarowe informujące klienta z jakim produktem ma do czynienia Poniżej zestawiono ważniejsze znaki identyfikujące spełniania wymagań w przemyśle.

Tab. 3. Znaki identyfikujące spełniania wymagań w przemyśle odzieżowym

Oznaczenia pozwalają na syntetyczne przekazanie ogromnej ilości wiedzy dla coraz bardziej świadomego i wymagającego rynku. Znaki w odzieży zawierają takie symbole i przekazy dużej ilość informacji, które pozwalają na lepsze zrozumienie własności wyrobu i wszystkich faz jego wytwarzania od pozyskania surowców, poprzez produkcję do fazy użytkowania. Ewolucja mody związana jest z bardziej precyzyjnym definiowaniem pojęć, określaniem rodzajów, struktury i właściwości zastosowanych materiałów, definiowaniem zarówno parametrów jak i procesu technologicznego a przede wszystkim eksponowaniem tego co ma pozytywny wpływ na pozyskanie oraz utrzymanie klientów. Klienci realizując zakupy są bardziej świadomi tego co kupują a modny wyrób powinien być dodatkowo zgodny z ich oczekiwaniami.

Podejście systemowe do oceny jakości wizualnej

Przyczyn złego funkcjonowania mechanizmów sterujących rozwojem jakości wizualnej można upatrywać w braku społecznej świadomości i podejścia systemowego do problematyki przestrzeni wizualnej, w tym mody. System rozumieć należy jako struktury organizacyjne, procedury postępowania, procesy i zasoby pozwalające na racjonalne zarządzanie. Paradygmat jakości wizualnej rozumiany jako podejście systemowe do otoczenia wizualnego polega na założeniu, że sfera wizualna stanowi całość, w której żaden element nie istnieje odrębnie. Z tych elementów tworzy się spójną całość z przydatną strukturą (systemu). Obecne przyspieszenie rozwojowe sprawia, że takie podejście jest niezbędne do prawidłowego a także optymalnego podejmowania decyzji. Stosowanie filozofii jakości wizualnej rozumianej jako podstawy systemu zarządzania jakością może zapewnić racjonalną i zoptymalizowaną gospodarkę zasobami warunkującymi zrównoważony rozwój ogólnej jakości życia społecznego. W podejściu systemowym wiele zagadnień jest uporządkowanych i łatwiejszych do wyrażenia wielkościami liczbowymi. Przykładem racjonalnego działania systemowego jest norma ISO 9001:2008 (PN-EN ISO 9001:2009), która porządkuje wiele sposobów podejścia w obszarach mających wpływ na jakość wyrobów oraz usług takich jak: zaangażowanie kierownictwa, orientacja na klienta, polityka jakości, planowanie, odpowiedzialność, uprawnienia, komunikacja, zarządzanie zasobami, realizacji wyrobu, czy pomiarów, analiz oraz doskonalenia. Poprzez podejście systemowe można sprawdzić działanie systemu, istnienie i stosowanie stosownej dokumentacji oraz prowadzenie rejestrów wystarczających do wykorzystywania sposobów ciągłego doskonalenia. Można także ocenić stosowanie filozofii, metod i narządzi doskonalenia , m.in. podanych w tab. 4 poniżej, które mają ogromny wpływ na poziom wytwarzania oraz modę.

Tab. 4. Ważniejsze zalecenia związane z oceną, której poziom koreluje z poziomem jakości wizualnej

Wybór i zastosowanie odpowiednich instrumentów doskonalenia zależy od potrzeb, wiedzy, umiejętności i doświadczenia decydentów. Przy takim podejściu jakość wizualna będąca elementem oceny ewolucji mody jest wymierna i możliwa do oszacowania.

Wnioski

1. Moda rozumiana jako zespół zachowań cyklicznych i klasycznych, czasowo oraz sytuacyjnie adaptowanych przez ludzi pełni rolę transmisji kulturowej, umożliwiając w ten sposób identyfikację aktualnych dążeń jakościowych akceptowalnych społecznie.

2. W procesie współtworzenia mody i jej postrzegania odbywa się analiza struktury rzeczywistości obrazowej, czyli przestrzeni wizualnej. Moda jako jedno z kluczowych kryteriów oceny jakości wizualnej oraz czynników stymulujących jej rozwój spełnia wielowątkową rolę w otoczeniu wizualnym, nie tylko jako meta język komunikacji społecznej, lecz także jako źródło pamięci w kontekście warstw zapisu ikonosferycznego na przestrzeni wieków.

3. Zajmowanie się problematyką paradygmatów jakości wizualnej w socjologii mody pozwala na lepsze zrozumienie otaczającego nas świata.

4. Podejście systemowe do problematyki przestrzeni wizualnej, w tym mody, jest warunkiem racjonalnego zarządzania kreacją wizualną w dobie globalizacji.

5. Im bardziej zaawansowane doskonalenie w firmie poprzez m.in. podejścia systemowe, procesowe a także im szersze zastosowanie nowoczesnych filozofii, metod oraz narzędzi, tym wyższa ocena i korelacja pozytywna z poziomem jakości wizualnej a także modą, będącą wynikiem przemian ewolucyjnych.

Bibliografia
1. Biernówka J. – Zasada wzajemności w społeczeństwie informacyjnym, Krakowska Akademia
im. A. Frycza-Modrzewskiego, KTE, Kraków 2009 r.
2. Goffman E., Forms of Talk, Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 978-0-8122-77906
3. Kołomańska K., Kryteria pomiaru i ewaluacji kształcenia w świetle paradygmatu jakości
w sztukach wizualnych, w: Ewaluacja i innowacje w edukacji. Pomiar i ewaluacja jakości
kształcenia (Red. J.Grzesiak), Uniwersytet A. Mickiewicza w Poznaniu, Kalisz-Konin 2011
4. Kołomańska K., Wolak D., Poziom jakości wizualnej w otoczeniu człowieka, str. 66-80,
Wydawnictwo Instytutu Organizacji i Zarządzania w przemyśle „ORGMASZ”, Warszawa
nr 6 (749) CZERWIEC 2012, PL ISSN 0860-6846
5. Kołomańska K., Wolak D., Ocena poziomu jakości wizualnej w otoczeniu człowieka, str. 3-
15, Wydawnictwo Instytutu Organizacji i Zarządzania w przemyśle „ORGMASZ”,
Warszawa 2013, PL ISSN 0860-6846; Nr 6 (761) CZERWIEC 2013
6. Konieczny J. – Inżynieria systemów działania, PWN, Warszawa 1983 r.
7. Rushkoff D. – Program or be programmed. Ten commands for a Digital Age, OR BOOKS,
New York 2010 r.
8. Stalnaker S. – Hub Culture: The Next Wave of Urban Consumers, John Wiley & Sons, New
York 2002 r.
9. Wolak D., Konsolidacja przedsiębiorstw odzieżowych metodą optymalnego wykorzystania
zasobów, w Kowalczewski W., Matwiejczuk W. (red.), Zarządzanie organizacjami. Diagnoza
i sposoby rozwiązywania problemów. Difin, Warszawa 2008 r.
10. Wolak D., Narzędzia do sterowania jakością wykorzystywane w zarządzaniu operacyjnym
przedsiębiorstwem. Zeszyty Naukowe, nr 15, Z zagadnień jakości w nowoczesnej gospodarce,
WSDG, Warszawa 2005 r.
11. Wolak D.: Narzędzia do sterowania jakością wykorzystywane w zarządzaniu operacyjnym
przedsiębiorstwem str. 7-25. Wyższa Szkoła Działalności gospodarczej, Zeszyty Naukowe
nr 15 pt. Z zagadnień jakości w nowoczesnej gospodarce, Warszawa 2005. ISSN 1429-7779
12. Wolak D.: Ocena wymagań i oczekiwań klientów firm odzieżowych. Ekonomika i organizacja
przedsiębiorstwa Nr 9 (716), wrzesień 2009. Wydawnictwo Instytutu Organizacji i Zarządzania
„ORGMASZ” w Warszawie PL ISSN 0860-6846
13. Wolak D.: Recenzja książki „Wdrażanie strategii dla osiągnięcia przewagi konkurencyjnej”,
Robert S. Kaplan, David P. Wydawnictwo Instytutu Organizacji i Zarządzania w prze11
myśle „ORGMASZ” w Warszawie, str. 98-99. Nr 2 (721) luty 2010. PL ISSN 0860-6846
14. Wolak D.: Rozwój przedsiębiorstw sektora MSP w nowoczesnej gospodarce str. 61-73.
Wydawnictwo Wyższej Szkoły Działalności gospodarczej, Zeszyty Naukowe nr 16 pt.
Czynniki sprawnego funkcjonowania przedsiębiorstw. Warszawa 2005. ISSN 1429-7779
15. Wolak D.: Spełnianie wymagań i oczekiwań klientów przez firmy przemysłu odzieżowego
w Matwiejczuk W. (red.), Zarządzanie organizacją w nowej rzeczywistości gospodarczej.
Wybrane problemy. Wydawnictwo Difin, Warszawa 2009. ISBN 978-83-7641-203-0
16. Wolak D.: Wymagania i oczekiwania klientów podstawą podejmowania decyzji strategicznych
w Daniluk A. (red.), Zarządzanie organizacją w nowej rzeczywistości gospodarczej.
Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej, Białystok 2009 r.
17. Werpachowski W. Podstawy zarządzania w przedsiębiorstwie, Oficyna Wydawnicza
Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2011 r.

KULISY ZŁODZIEJEWSKIE IX

W ZŁODZIEJEWIE ZNÓW KRADNIEMY CHWILE...

fot. Keit

PLAYFUL! - Oblicza gry

To muzyka, zabawa, aktorstwo, karty, szachy, czyli rozrywka. Motyw przewodni kwietniowego spotkania z Keit i Olą Hapką w Złodziejewie to spontaniczna opowieść o zadowoleniu, jakie daje świadoma gra. Jakie to uczucie, gdy dajemy się ponieść fantazji, ekspresji. Jak mieszanina odwagi oraz ryzyka aby sięgać po to, czego się chce? Manifest? Zabawa, adrenalina, która zamienia się w akt twórczy?  Dla każdego z osobna jest to zupełnie inaczej niezwykłe doświadczenie. Nauczmy się świadomie bawić plastyką i wymiarami komponowanej przez nas foto scenerii.

fot. Keit

INSPIRACJE

Zmierzmy się z czymś skomplikowanym, a nabierzemy pewności i lekkości w łatwiejszych sytuacjach.  Zabawa geometrią w kwadracie przez mieszanie rozmaitych wzorów i faktur to dla jednych zajmująca i relaksująca umysł zabawa, dla innych trud polegający na sporym wysiłku i skupieniu. Raz na poszczególnych elementach kompozycji, raz całościowo. Taka analiza, koncentracja na detalach i staranność w rozmieszczeniu planów ma dąży do zbudowania logicznej więzi między dominującą postacią i dominującym tłem. Choć komponowanie takich kadrów daje ciekawe efekty, składanie ich z kilku prostych ujęć to często dość mechaniczna część ustawiania planu i edycji. Playful to jedna z najbardziej dotąd przemyślanych i zaplanowanych prac autorki, ale nie pozbawiona spontaniczności. Miała być martwa, a jednak zaczęła żyć własnym życiem :)

PLAYFUL, fot. Keit

ORBITALIUM

Sesję z Olą rozpoczęliśmy od surowej przestrzeni Silosa. Nawet chmurny dzień narzucił konceptualne podejście do tematu.  Postać w czerwieni niby banalnie dominowała na tle chłodnej architektury, ale w takim otoczeniu chyba najtrudniej o aranżację związku logiczno-emocjonalnego między odważną stylizacją a tłem. Kto postawił na prostotę formy lub załamanie grawitacji, temu udało się znaleźć złoty środek. Zobaczmy, ileż w tej prostocie kryje się emocji :)

Seria ujęć wykonanych przez Dorotę opowiada historię lekko w nieco oniryczny, niewymuszony sposób.
Brawo!

fot. Dorota, edit: Keit

fot. Dorota

fot. Dorota

fot. Dorota

Selektywnie, drapieżnie i emocjonalnie. Trafiona zatopiona

fot. Agata Ch.

fot. Agata Ch.

fot. Agata Ch.

JAZZ CLUB

Niedawno podziemna sala przy komnacie księżniczkowej zamieniła się w kawiarnię pełną stylowych kanap, krzeseł i stoliczków. Każdy uczestnik miał za zadanie zaaranżować plan według własnego pomysłu, korzystając z artefaktów z wystroju wnętrza. W klimacie podziemi, Ola w tej stylizacji wydała mi się niczym gwiazda rocka z lat 80tych.

fot. Keit

fot. Jarek, edit: Keit

fot. Agata Ch., edit: Keit

Co widzi Corel - znajdź 10 różnic... :)

Obraz w Corelu jako bitmapa RGB odczytuje dane mniej kontrastowo, jest o kilka punktów rozświetlony i cechuje się inną głębią tonalną. Eksperymenty ze światłem czy teksturami przekładają się dzięki temu bardziej malarsko, łatwiej też o końcową spójność warstw (fill) i obiektów (zamiast warstw w rozumieniu PS).

Poniżej screen z fragmentu postprocessingu, w którym starałam się wydobyć postać z tła za pomocą kontrastu. Jednocześnie użyłam kilku filtrów kolorowych i systemowych (np. fill > color dodge) aby wyekstraktować maximum koloru czerwonego z detali. Dlaczego skóra jest zielona? Pod dalszą obróbkę całości w kierunku ciepłej tonacji pomarańczowej z takiej "androidowej" zieleni najłatwiej mi przejść w CPT bez utraty pigmentacji na czerwonych elementach, które tutaj chciałam zachować. Selektywne wydobycie koloru nie dałoby pożądanego efektu w tym przypadku, a proces koloryzacji trwałby dłużej.

fot. Keit

Poniżej dwa ujęcia z prawie dokładnie tego samego miejsca :)

fot/edit. Keit                                                                                                     fot. Jarek

Ciekawy eksperyment polegający na ograniczeniu do jednej stylizacji pozwolił na uruchomienie wyobraźni i bardziej przemyślany dobór scenerii dla naszej muzy. Gwoździem programu zostały karciane pończochy. Odważny i wcale niełatwy atrybut do aranżacji zagrał w kilku zupełnie odmiennych sceneriach, niejako zmuszając nas do poszukiwania odważnych kadrów i geometrycznych rozwiązań, miejsc o zróżnicowanej specyfice od najbardziej pasującego, przez absurdalny i surowy. A do karcianych pończoch co my tu mamy?. Nieśmiertelna czerwona sukienka. Ćwiczenie miało umożliwić zaprojektowanie odważnego kadru i potraktowanie postaci oraz jej otoczenia jak obcych sobie brył, którym wyobraźnia dopiero nada wzajemny stosunek, sens, przeznaczenie. Tworząc obrazy na bazie fotografii można w nieograniczony sposób wertować tła pasujące do postaci, czy postacie do tła, mając na uwadze perspektywę i światło. Decydując się na surową fotografię,
Chętne osoby mogły dodatkowo skusić się na własną stylizację. 

fot. Dorota

fot. Dorota

fot. Keit

TRAKTORZYSTKA

Najbardziej absurdalne miejsce, jakie znaleźliśmy dla naszej muzy to poczciwy Ursus. Ola chciała tapir, a ja traktor. Wspólnymi siłami osiągnęłyśmy szczyt kiczu, a co ciekawe - nikt nas od tego pomysłu nie odwiódł. Challenge accepted :) W karminowej sukni i  z tapirem rozwianym na wietrze wyglądała dość groteskowo na kole od traktora. Czy wybrnęliśmy? Nie wiem, ale nie poszliśmy tam po "zdjęcie dnia". Zresetowaliśmy umysły, no i mam różowy traktor ;)

fot. Keit

AUTOPORTRET 

Za każdym razem fascynuje mnie lęk przed autoportretem i keitopolisowymi rekwizytami. Najpierw myślimy o tym, czy się w ogóle sprawdzimy i czy wyjdzie nam cokolwiek, zamiast podejść do tematu na luzie. To podejście obnaża nasze twórcze lęki i słabości, a wystarczy odważyć się dobrze bawić i zaryzykować zrobienie z siebie głupka! Odrzucając ten lęk nie tylko się odstresujemy, ale prędzej coś ciekawego wyjdzie z naszej zabawy. Tak samo jest z każdą czynnością jakiej się podejmiemy, fotografowaniem, pozowaniem, stylizacją, czy obróbką - odrobina szaleństwa na pewno zdziałać może cuda.
Poniżej kilka ciekawych auto rozwiązań złodziejewiczów :)

Brawa dla Piotra za druidowego czeladnika, piękne ustawienie planów i rozmycia oraz za podjęcie ryzyka i wykorzystanie magicznej różdżki.

fot. Piotrek

fot. Agata

fot: Agata Ch., edit: Keit

fot. Jarek

BACKSTAGE

fot. Keit

fot. Jarek

Marek i jego tajemniczy stelaż, fot. Keit

Dorota, fot. Keit

Jarek, Arek, Agata i Agata :) , fot. Keit

fot. Piotrek

Modna w tym roku pacha :), fot. Jarek

fot. Agata Ch.

fot. Marek M.

Keit, fot. Piotrek

fot. Piotrek

Piotrek, fot. Jarek

Ewa, fot. Jarek

fot. Jarek

fot. Marek M.

fot. Marek M.

fot. Jarek

Serdecznie dziękuję za udział w zajęciach i świetną zabawę. Zachęcamy do nadsyłania waszych foto interpretacji :)

Poziom jakości wizualnej w otoczeniu człowieka

W miesięczniku "Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa" nr 6(749)2012, Wydawnictwo Instytutu ORGMASZ, ukazał się artykuł pt " Poziom jakości wizualnej w otoczeniu człowieka" autorstwa mgr Katarzyny Kołomańskiej i mgr Doroty Wolak

„W nowym tysiącleciu potrzeba ludzi, którzy chcą lepiej myśleć. 
Myślenie było i pozostanie kluczowym narzędziem projektowania lepszej przyszłości. 
Myślenie można poprawić i uczynić bardziej konstruktywnym. 
Ale musimy zacząć…” 

Edward de Bono 

Wstęp 

Jakość jest właściwością przynależną każdemu urządzeniu technicznemu, produktowi rozumianemu jako wynik procesu produkcyjnego i/lub usłudze oraz może być wyrażona wielkościami liczbowymi. Zazwyczaj oceniając poziom jakości wyrobów wykorzystuje się wskaźniki związane z trwałością i niezawodnością, poprawnością działania, ekonomicznością oraz naprawialnością. Oceniając usługi wskaźniki związane są z pewnością realizacji usługi, warunkami, terminowością itp. Zarówno produkty jak i usługi posiadają pewne cechy i właściwości wizualne, które w oczach klienta przyczyniają się do wzrostu wartości usługi lub jej deprecjacji. Jakość powstaje w umyśle człowieka i z badań własnych wynika, że większość ludzi reaguje podobnie. 

Problematyka jakości 

Konstruktorzy, technolodzy i menagerowie powinni posługiwać się pojęciem optymalnego poziomu jakości, ponieważ zbyt słabych produktów klienci nie akceptują, a zbyt drogie są poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Jakość jest pojęciem złożonym i stanowi wypadkową wielu czynników o charakterze nie zawsze zaplanowanym. Niezależnie od tego, czy poziom jakości wizualnej jest niski, średni czy wysoki, wkład pracy poświęconej na wytworzenie produktu i koszt materiałów jest porównywalny. Należy więc dołożyć wszelkich starań aby odbiór jakości przez klienta był pozytywny. Bardzo popularnym współcześnie narzędziem komunikacji, które można wykorzystać do poprawy jakości wizualnej jest Internet. Digitalizacja komunikacji interpersonalnej i systemów przetwarzania informacji przestała być luksusem. To codzienność, która spycha nad przepaść komunikacyjną starsze pokolenia i osoby potrzebujące nieco więcej czasu na oswojenie się z pędzącą cyber rzeczywistością. Dzięki dynamicznemu rozwojowi technologii, technik multimedialnych i grafiki komputerowej oraz ogólnodostępności, współczesne sztuki wizualne osiągnęły status najbardziej powszechnego środka wyrazu w historii ludzkości, stając się głównym medium globalnej komunikacji, a także kreacji otoczenia wizualnego (wybranymi przez społeczeństwo informacyjne). Odzwierciedleniem ogólnych tendencji rozwojowych społeczeństwa może być zastana jakość przestrzeni wizualnej oraz realna wartość treści cieszących się największym zainteresowaniem. Czy rozwój multimediów pozytywnie stymuluje autorozwój, innowacyjność i dbałość o kulturę osobistą, zależy od poziomu świadomości jednostki i głębi interpretacji, jaką zdolna jest zaimprowizować samodzielnie. To, czy całe społeczeństwo jest w stanie osiągnąć zadowalający poziom ogólnego rozwoju w przyszłości, również wiąże się ściśle z poprawą świadomości przez jakość życia na przestrzeni kilku pokoleń. 

Rys. 1. przedstawia uniwersalny obieg energii jakości w otoczeniu, symbolizującej cyrkulację cech jakościowych w życiu codziennym. Celowe jest dążenie do świadomego rozwoju oraz profesjonalizmu – osobistego i zawodowego.

Rys. 1. Obieg energii jakości wizualnej 

Źródło: Opracowanie własne 

Problematyka jakości nabiera szczególnego znaczenia. Zmiany w zakresie konstrukcji, technologii, organizacji pracy oraz szybki postęp techniki i technologii informatycznych powodują skracanie czasu od pomysłu do realizacji. Jakość w technice i usługach jest dość dobrze zdefiniowana i wiąże się z uzyskaniem efektu zadowolenia klienta, co ilustruje rys. 2.

Rys. 2. Czynniki rzutujące na jakość wyrobów i usług 

Źródło: Opracowanie według Wolak D.: Metodyka oceny przemysłu odzieżowego w Polsce. Rozprawa doktorska. Instytut Organizacji i Zarządzania w Przemyśle ORGMASZ, Warszawa 2011 r. 

W otoczeniu każdego człowieka, w różnych strefach geograficznych i kulturach zaobserwować można zjawiska i przedmioty będące wyrazem piękna i geniuszu oraz takie, które mimo spełnianych funkcji użytkowych są odbierane jako przeciętne, brzydkie lub nawet bezwartościowe. Zazwyczaj świetne rozwiązania konstrukcyjne, bazujące na doskonałym pomyśle są rozwiązaniami prostymi i poprzez to możliwymi w łatwy sposób do praktycznego zastosowania. Oprócz jakości wyrobów i usług istnieje więc trzeci obszar związany z jakością wizualną, której zdefiniowanie stanowić może przyczynek dla lepszego zrozumienia pojęcia jakości ogółem. Poprzez jakość wizualną rozumieć należy cechy, które stanowią podstawę do oceny postrzeganego otoczenia. W każdym przypadku takiej analizy wykorzystywana jest hierarchia wartościująca prowadząca do zaspokojenia potrzeb. Grupując te wartości postrzeganego obiektu i/lub zjawiska wizualnego można stworzyć zestaw cech będących podstawą oceny jakości wizualnej. Są to cechy istotne z punktu widzenia:  waloru artystycznego (tj. doznań, przeżyć estetycznych - są uzależnione od stopnia wrażliwości i percepcji każdego człowieka, a także uwarunkowań kulturowych);  funkcjonalności;  symboliki (kojarzonej z solidnością wykonania, prestiżem wynikającym z percepcji odbioru jakiegoś zjawiska, posiadania i możliwości obcowania z pięknem w postaci przyrody, otaczających przedmiotów kojarzących się z określonym znaczeniem, statusem, uporządkowaniem);  inspirowania do przemyśleń, podejmowania działań, zmiany postaw, opinii, szukania analogii w innych obszarach zastosowań czy dziedzinach życia. Wyodrębnione powyżej cechy są podstawą do wartościowania otaczającego świata pod względem cech jakościowych odbieranych zmysłami. Jakość życia wpływa na świadomość jednostki. Tak, jak byt kształtuje świadomość, tak jakość grupowej świadomości wpływa na jakość oczekiwań poszczególnych grup społecznych, rozumianą jako wysokie lub niskie wymagania, przekładające się na jakość realizacji. Brak elementu jakości i estetyki w życiu społeczno-kulturalnym prowadzi do utraty doświadczeń esencjonalnych dla bytu i świadomości homo sapiens w trakcie nieodwracalnych procesów zachodzących w cywilizacji konsumpcyjnej. W efekcie przyczynia się do zastoju rozwojowego w skali masowej. Kreatywne myślenie, będące podstawą innowacyjnej gospodarki kapitałem ludzkim, jest warunkiem samodzielnego rozwoju świadomości. Z perspektywy przytoczonych argumentów, tytułowy cytat Edwarda de Bono nabiera szczególnego przesłania w procesie projektowania przyszłościowej wizji jakości. 

Pole badań – otoczenie wizualne 

Nie istnieje bardziej złożony obiekt (wszelkich) pomiarów nad otoczenie, ani żaden czynnik nie determinuje bardziej tego kim jesteśmy i możemy się stać pod wpływem jego oddziaływania. Kształt otoczenia przechowuje pamięć o minionych pokoleniach, jest dokładnie taki, jakim go uczynimy przez wieki. Otoczenie jest skarbnicą przyczyn i skutków, wiedzy o nas samych, o historii ewolucji. Jest najbardziej skomplikowanym żywym organizmem, przestrzenią wizualną będącą codziennym pokarmem dla zmysłów. To, w jakim otoczeniu przebywamy nakreśla linię horyzontu jakości życia, decydując o tym, co widzimy oraz jak dalece postrzegamy, interpretujemy i posuwamy się w swej kreatywności. Proporcje jakości wizualnej otoczenia kształtują jej prawa sui generis, takie jak wolność, przekształcanie fizycznej przestrzeni na własny użytek. Przykładem celnie ilustrującym procesy kształtowania się przestrzeni wizualnej na co dzień jest projekt „Niewidzialne Miasto”. 

„W królestwie ślepców, jednooki jest królem” 

Przyjmując założenie, że każdy może np. publikować zdjęcia w Internecie, a niewielu użytkowników posiada talent, umiejętności, doświadczenie i sprzęt profesjonalisty, to naturalnym jest stwierdzenie, iż niewiele z zamieszczanych w Internecie zdjęć posiada profesjonalną jakość wykonania. Analogicznie, niewiele elementów otoczenia wizualnego nosi znamiona profesjonalizmu. Wnioskując dalej, wraz z upowszechnieniem dostępu do wiedzy i informacji, wiemy i potrafimy przekazać coraz mniej. Sytuację pogarsza pośpiech cywilizacyjny. Cywilizacja ślepnie jako ogół twórców i odbiorców, ponieważ całokształt przeciętnego stylu życia sprawia, że przestajemy dostrzegać różnice w wykonaniu poszczególnych elementów otoczenia wizualnego. Jeśli równy dostęp do edukacji i publikacji powoduje, że każdy na własną rękę tworzy otoczenie wizualne, to przeciętna jakość dzieł wizualnych odpowiada proporcjonalnie poziomowi twórcy i odbiorcy, z najbardziej liczebnej grupy reprezentacyjnej. Definicje jakości, programy edukacyjne w zakresie sztuk wizualnych i działania instytucjonalne pomijają całą istotę osiągnięć, jakimi współcześnie dysponuje pojęcie sztuki i jakości wizualnej. Możliwości syntezy technik klasycznych i multimedialnych, ogólnodostępność i dążenie do „zmieszczenia świata w Internecie” otworzyły drzwi do nowego wymiaru estetyki powierzchniowej. Użytkownicy prezentują swój dorobek na równych zasadach, sami określają swój status i decydują o kształcie swych światów, na własną rękę poszerzając horyzont prywatny i zawodowy. 

Źródła wiedzy o jakości wizualnej 

Literatura przedmiotu dostarcza wielu informacji na temat jakości wizualnej, natomiast sama jakość wizualna nie stała się dotąd przedmiotem badań i publikacji. 

Rys. 3. ilustruje rozkład wiedzy o jakości wizualnej w poszczególnych sektorach. Z punktu widzenia koncepcji jakości wizualnej, sektor wiedzy popularnej należy do najbardziej nasyconych przez quasi jakość. Za sprawą procesów globalizacji, sektor ten cechuje równocześnie największy potencjał komunikacji i najmniejsza przeciętna wiarygodność informacji, warunkowana równym dostępem użytkowników do publikacji w Internecie. 

Rys. 3. Źródła wiedzy o jakości wizualnej 

Źródło: Opracowanie własne 

Wymienione źródła wiedzy są głównymi i należy uwzględniać je w analizach i rozważaniach nt. jakości wizualnej. 

Wiedza naukowo-techniczna 

Międzynarodowe normy dot. systemów zarządzania jakością ISO nie obejmują bezpośrednio sfery jakości wizualnej, natomiast zawierają szereg przepisów dotyczących metodyki zarządzania jakością w organizacji, technologii produkcji i usług (inżynierii jakości), mających analogiczne przełożenie na przestrzeń wizualną. Charakter przemian dokonujących się nieustannie na wolnym rynku wpłynął na fakt, że to paradygmat jakości (rozumiany m.in. jako podejście systemowe i procesowe) zdominował dobór technik zarządzania nowoczesną organizacją.2 

Dorobek wiedzy naukowo-technicznej stanowi merytoryczne zaplecze koncepcji jakości wizualnej, dostarczając praktyczne rozwiązania oraz modele oceny jakości. Filozofia organizacji systemu zarządzania jakością wizualną opiera się na założeniach filozofii TQM (Total Quality Management), Kaizen (ciągłego doskonalenia) oraz na niezawodnych narzędziach pomiaru i oceny jakości, np. metodą QFD (Quality Function Deployment). 

Filozofia sztuki i estetyka 

Znajomość filozofii sztuki i estetyki jest niezbędnym narzędziem umożliwiającym dokonanie pełnej, wartościowej analizy badawczej składników otoczenia wizualnego, koncepcji sztuki, właściwej oceny jakości wizualnej, rynku sztuk wizualnych oraz przejawów sztuki. Przydatność wiedzy klasycznej stanowi nieocenione źródło inspiracji w procesie logicznej interpretacji i wyodrębnienia aksjologicznych składników otoczenia wizualnego. Synteza teorii sztuki, badanie mechanizmów jej funkcjonowania w społeczeństwie oraz sposobów, dzięki którym sztuki wizualne dostarczają nam szczególnie cennych oraz inspirujących doświadczeń nie zakłada, iż doświadczenie estetyczne jest „jedynym lub uprzywilejowanym sposobem interakcji z dziełami sztuki.” Natomiast, sam proces interpretacji staje się tym bogatszy i bardziej twórczy, im głębsze jest źródło wiedzy inspirujące krytyczne refleksje oceniającego. Filozoficzna potrzeba identyfikacji sztuki powinna spełniać rolę podstawowego narzędzia wspomagającego procesy naukowego objaśnienia i uzasadnienia istoty, roli jakości wizualnej oraz rodzajów jej dystrybucji. Profesor Ramenga Mtaali Osotsi, zwrócił uwagę na potrzebę ponownego zdefiniowania sztuki, przesuwając obiekty (malowidła, rzeźby, itp.) lub odbiorców poza centrum zainteresowania. Z punktu widzenia jakości wizualnej, nowa definicja sztuk wizualnych powinna łączyć wszystkie elementy – artystę, dzieło sztuki i odbiorcę – poprzez zaprezentowanie zależności pomiędzy nimi, jako sumy doświadczeń wszystkich trzech aspektów razem. Postrzeganie natury twórczej w sposób interdyscyplinarny, jako zbioru aktywnych i zmiennych procesów pozwoli na dokładniejsze określenie czym w istocie jest sztuka oraz czym kierować się w ocenie jakości wizualnej.5 Udzielenie właściwych odpowiedzi powyższe zagadnienia metafizyki wiąże się z dogłębną analizą jakości istnienia materii i ducha, a dzięki sztuce możliwe będzie wyodrębnienie tego, co każdej kulturze i jej różnorodności najlepsze. Uporządkowanie sfery duchowej oraz praca nad umiejętnością (filozoficznego) dociekania, w znacznym stopniu wpłynie korzystnie na jakość ogólnej percepcji i zdolność wartościowania elementów otoczenia wizualnego, z szacunkiem dla różnic kulturowych. Filozofia sztuki definiowana poprzez jej ewoluujące funkcje jest przydatna w toku wyjaśnienia i usprawiedliwienia obecnych interpretacji sztuki, a także inspiruje dociekania na temat wartości artystycznej otoczenia. Odpowiada na pytania o to, czym jest sztuka, co rozumie się pod pojęciem dzieło sztuki, czym jest walor artystyczny.Filozofia sztuki i estetyka podejmują kilka istotnych obszarów zagadnień w aspekcie jakości. Po pierwsze, uwzględniają dwa podstawowe czynniki percepcji: klasyfikację estetyczną opartą na walorach artystycznych określanych poziomem wiedzy i warsztatu (instytucjonalna teoria sztuki) oraz czynnik determinujący specyficzny charakter pracy wynikający z pochodzenia, otoczenia, inspiracji źródłami, lub fascynującą historią ubarwiającą głębię podjętego tematu (teoria decentralizacji sztuki). 

Psychologia i nauki społeczne

Koncepcja jakości wizualnej zawiera się w koncepcji jakości życia (Quality Of Life), szeroko analizowanej i opisywanej przez dziedziny nauk społecznych. W latach siedemdziesiątych ukazało się Social Research Indicators (1974 r.), wydawnictwo poświęcone badaniom nad jakością życia, instrumentom badawczym i ich zastosowaniu. Obok czynników ekonomicznych i środowiskowych, z czasem oceną objęto także wskaźniki socjologiczne i psychospołeczne. W naukach społecznych pojawiły się liczne próby definiowania jakości życia, niestety dotąd nie powstała spójna, pełna i wyczerpująca definicja, zaspokajająca potrzeby wszystkich. Trudność zdefiniowania polega m.in. na tym, iż z punktu widzenia jednostki, każdy ceni inne wartości. Każda z dyscyplin naukowych wypracowała i posługuje się swoistą terminologią, uwzględniającą kryteria dobrobytu, pomyślności, szczęścia, poziomu, strategii i stylu życia. 

Praktyka zawodowa i działalność kulturalna 

Znamienne, że wśród wszystkich grup społecznych i zawodowych w Polsce, to właśnie dziedziny sztuk wizualnych zajmują podium wysoko premiowanych umiejętności profesjonalnych, obok znajomości języków obcych, lub kreatywnych specjalizacji. Fenomenalne port-folio, wszechstronne i bogate doświadczenie mogą stanowić podstawę oceny porównawczej jakościowych osiągnięć, możliwych w aspektach technicznych i artystycznych we współczesnych dziedzinach sztuk wizualnych. Na sukces wysokiej jakości w praktyce zawodowej składa się m.in. wyznaczanie standardów, optymalizacja procesów i ciągłe doskonalenie wyników, w dużym stopniu zależne od indywidualnej potrzeby rozwoju osobistego twórców, oraz ustawowego wsparcia kreatywnej przedsiębiorczości. Szeroki przekrój praktycznej wiedzy technicznej odnaleźć można w licznych publikacjach branżowych, jednak z punktu widzenia nauk o zarządzaniu, rynek sztuk wizualnych nie doczekał się ani formalnej klasyfikacji, ani zintegrowanej polityki jakości.8 Natomiast, coraz częściej powstają projekty regionalne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej, obejmujące m.in. badania nad sektorem branż kreatywnych.9 Jedną z najważniejszych strategicznych inicjatyw kulturalnych bieżącego roku był Europejski Kongres Kultury 2011, który doczekał się recenzji głównie negatywnych, ale uzasadnionych, m.in. na forach internetowych. Z punktu widzenia paradygmatu jakości, merytoryczna ocena dotyczy m.in. aktualności proponowanych rozwiązań oraz utylitarności kongresu jako inicjatywy promowanej pod hasłami społecznej innowacji (art for social change, art security – tj. ochrona sztuki, itd.). Obejmuje analizę m.in. wizji, strategii i organizacji zarządzania jakością, identyfikacji celów i planowania kierunków rozwoju jakości wizualnej w europejskiej polityce kulturalnej, oraz użyteczności praktycznych rozwiązań projektowych. Niestety, mimo nadrzędnego statusu jakości wizualnej, problematyka otoczenia wizualnego wciąż nie jest podejmowana w sposób procesowy, zintegrowany, interdyscyplinarny. Trudno mówić także o profesjonalnej chęci i potrzebie stworzenia międzynarodowej inicjatywy, będącej przyczynkiem do zbudowania stabilnych fundamentów tytułowego „Domu Zmiany”, jako efektywnego i nowoczesnego systemu zarządzania jakością w kulturze. Główną barierę rozwoju jakości wizualnej stanowi losowy sposób podejścia do paradygmatu jakości, dowolność i wybiórczość interpretacji podstawowych pojęć związanych m.in. z kulturą, sztuką i jakością wizualną.  

Wyniki badań nad jakością wizualną 

Badania pilotowe nad jakością wizualną nie były do tej pory realizowane w Polsce. 

Badanie otoczenia wizualnego 

Analiza silnych i słabych stron, szans i zagrożeń umożliwia iidentyfikację oraz efektywny pomiar istotnych czynników determinujących poziom jakości wizualnej w otoczeniu. Wykonanie analiz SWOT obejmuje: analizę makrootoczenia wizualnego (przepisy, literatura, rozwój ekonomiczny, społeczeństwo, technika i technologia), analizę sektora działalności wizualnej (możliwości oddziaływania na twórców i odbiorców otoczenia wizualnego), analizę wewnętrzną otoczenia wizualnego (procesy zarządzania otoczeniem wizualnym poprzez Program Jakości w Sztukach Wizualnych, planowanie rozwoju, finanse programu, marketing otoczenia, itp.). Badania własne przeprowadzono w 2010 r. na populacji 120 respondentów badając rynek sztuki użytkowej, w tym prezentowanej w Internecie poprzez galerie/portale, a także usługi graficzne, fotograficzne oraz poligraficzne. 

Rys. 4. Ocena standardu jakości i estetyki prac graficznych i fotograficznych 

Źródło: Wyniki badań własnych 

Z analizy wynika, że oczekiwania są bardzo wysokie a praktyka rozczarowuje. Uzasadnia to tezę, że są ogromne rezerwy i możliwości realizacji zmian. Poniżej na rys. 7 i 8 podano wyniki interpretujące wpływ opinii publicznej na popularność prac oraz ocenę osób odpowiedzialnych za prezentowane w galeriach treści. 

Badania pilotowe dot. oceny jakości sztuki wizualnej potwierdzają występowanie ogromnych rezerw w zakresie doskonalenia sztuki wizualnej. 

Kapitał ludzki 

Wspólną płaszczyzną spotkania twórców, odbiorców i pośredników na rynku sztuk wizualnych są niewątpliwie galerie i fora internetowe. Zarządzanie jakością wirtualnej przestrzeni jest trudne w warunkach konkurencyjności, w makrootoczeniu zorientowanym na przetrwanie ekonomiczne, gdzie popyt kształtuje quasi jakość, zmieniająca dynamicznie oblicze otoczenia. Według analiz SWOT, galerie posiadają przewagę słabych stron nad mocnymi, ale funkcjonują w przyjaznym dla siebie otoczeniu. Dzięki rozwojowi komunikacji multimedialnej utrzymują pozycję na rynku. Niemniej jednak, największą słabością otoczenia wewnętrznego galerii jest brak polityki jakości wizualnej, uniemożliwiający skuteczne wykorzystanie szans, które daje otoczenie zewnętrzne. Promocja niskich, szkodliwych wzorców i brak przejrzyste-go podziału użytkowników według rzeczywistych osiągnięć w dziedzinach sztuk wizualnych to niektóre elementy wewnętrznych słabości, na eliminacji których mogłaby oprzeć się strategia konkurencyjna działań na rzecz jakości wizualnej podejmowanych nie tylko w Internecie, ale w perspektywie ogólnej polityki jakości. 

Rys. 9 Analiza SWOT galerii internetowych i otoczenia wizualnego 

Źródło: Opracowanie własne 

Zgodnie z wynikami analizy, makrootoczenie wizualne stwarza tyle samo szans, co zagrożeń poprawy jakości wizualnej. Granice poszczególnych dziedzin kreacji otoczenia wizualnego zacierają się wraz z postępem globalizacji technologicznej i ekonomicznej, a także zmieniającej się mody. Ilość kreacji wypełniających przestrzeń wizualną staje się nie tylko męcząca dla umysłu, ale groźna dla jakości życia. Nie istnieje skuteczny i uporządkowany system zarządzania jakością wizualną, który ograniczałby m.in. wzrost bezproduktywnej twórczości, będącej efektem ubocznym komunikacji wizualnej. Jeśli nie powstanie oficjalna norma jakości wizualnej, z czasem perły profesjonalizmu i artyzmu mogą stać się zupełnie niewidoczne na pustyni amatorskiej „bylejakości”. W otoczeniu wizualnym przeważają mocne strony, zalecana strategia rozwoju to silna ekspansja wykorzystująca powiązanie szans z mocnymi stronami. Według przeprowadzonych badań ankietowych, respondenci zdecydowanie negatywnie oceniają przeciętną jakość otoczenia wizualnego, w tym jakość usług oferowanych na rynku sztuk wizualnych. Ponad połowa ankietowanych oceniła bardzo źle wpływ amatorskiej działalności wizualnej na przeciętną jakość i wizerunek rynku, jak również nisko ocenia się przeciętny poziom twórczości promowanych w mediach, kompetencje moderatorów, właścicieli galerii internetowych, redaktorów, itp. 

Założenia do oceny jakości wizualnej metodą QFD 

Zaprezentowany poniżej schemat „Domu Jakości” stanowi podstawę oceny potrzeb i oczekiwań klientów rynku sztuk wizualnych. Metoda QFD (Quality Function Deployment) to narzędzie pozwalające na identyfikację parametrów technicznych zapewniających optymalne spełnienie wymagań, oraz na wgląd całościowy w złożoność procesów i korelacji miedzy parametrami jakości wizualnej, począwszy od wizji jakości, poprzez etapy projektowania, wdrażania, wytwarzania produktów i ewaluacji post-ex. Systemowe podejście do zarządzania wiąże się ze strukturą organizacyjną, procedurami, procesami i zasobami, przy pomocy których można zarządzać m.in. przez jakość wyrobów i usług. Rozwinięcie praktycznej funkcji jakości wizualnej w podziale na trzy segmenty (produkt, usługa, system) umożliwia identyfikację priorytetowych zagadnień podejścia systemowego i procesowego do zarządzania jakością wizualną. W poniższej metodzie uwzględniono najważniejsze wymagania klientów dotyczące jakości produktów, usług związanych z kreacją wizualną oraz systemem zarządzania jakością. Następnie dobrano parametry techniczne spełniające wymienione oczekiwania, oraz dokonano analizy korelacji pomiędzy wymaganiami klientów i parametrami technicznymi. Zdecydowana przewaga korelacji silnych wskazuje na wysoki stopień integralności jakości wizualnej jako domeny kreacji. Ponadto, dla każdego segmentu wybrano przykłady (portal sztuki, galeria unikatowego rękodzieła, inicjatywa naukowo-kulturalna), na podstawie których dokonano porównania jakości wizualnej na poziomie każdego z trzech analizowanych segmentów. 

Ocena jakości wizualnej na przykładzie przemysłu odzieżowego 

W przemyśle odzieżowym kontrola jakości wizualnej jest związana z kontrolą surowców, kontrolą międzyoperacyjną i końcową (m.in. według normy PN-85/P-84507 Wyroby konfekcyjne - Stopnie jakości, PN-83/P-84506 Wyroby konfekcyjne - badania odbiorcze, PN-EN 13402-2:2004 Oznaczenie wielkości odzieży - Część 2: Wymiary podstawowe i dodatkowe). 

Jakość rozumiana jest jako ogół cech i właściwości wyrobu, które decydują o zdolności wyrobu do zaspokajania stwierdzonych i przewidywanych potrzeb. Jakość wizualna wprowadza element pozytywnego zaskoczenia oraz rozszerza pojęcie jakości na trudne do zdefiniowania obszary doznań człowieka. Klienci oczekują, że wyroby pod względem konstrukcji i technologii powinny charakteryzować się higienicznością (m.in.: przepuszczaniem powietrza, oddycha-niem ciała, właściwościami higroskopijnymi) oraz powinien być zagwarantowany odpowiedni poziom techniczny maszyn i urządzeń a także osprzętu. Oferta dla klienta powinna uwzględniać warunki rynkowe poprzez odpowiedni marketing, wysoki poziom obsługi klienta oraz szeroką, atrakcyjną, spójną ofertę ilościową i asortymentową. Społeczeństwo według badań kupuje najczęściej wyroby wygodne, tanie i eleganckie. Produkcja odzieży wysokiej klasy i gwarantowanej jakości wynika z umiejętności przewidywania potrzeb i oczekiwań klientów, a także znajomości techniki, technologii i dobrej organizacji pracy. W przemyśle odzieżowym bardzo ważna jest faza powstawania odzieży, od projektu, poprzez konstrukcję do zaplanowania procesu produkcyjnego. Ponieważ procesy produkcji są już opanowane i niewiele można w tym obszarze zmienić, większe znaczenie ma marketing, procesy logistyczne i dystrybucja wyrobów gotowych. Przedsiębiorca powinien brać pod uwagę fakt, że klient ma zazwyczaj szeroką ofertę wyrobów i usług do wyboru, zróżnicowaną cenowo. Uwzględniając doświadczenia własne związane z wykorzystaniem metody QFD do oceny przedsiębiorstw przemysłu odzieżowego dokonano próby zastosowania tej metody do analizy poziomu jakości wizualnej w otoczeniu człowieka, co ilustruje rys. 10. 

Rys 10. Model Domu Jakości jak podstawa oceny potrzeb i oczekiwań klientów 

Źródło: Opracowanie własne 

Dążenie do perfekcji w zarządzaniu jakością wizualną dyktują procesy nieustannie zachodzące w społeczeństwie globalnym, takie jak unifikacja, standaryzacja, normalizacja, czy optymalizacja. Ważną rolę jakości wizualnej i podjęcie problematyki uzasadnia aktualność zagadnień jakościowych oraz wszechstronność ich zastosowań, szczególnie z punktu widzenia technicznego, ekonomicznego i organizacyjnego, dotyczą bowiem każdego widzialnego aspektu otaczającego nas świata. Mitem jest pogląd, iż podejście ekonomiczne i czynnik masowości wykluczają wysoki standard jakości życia. Sukces podejścia procesowego jest dowodem na to, że profesjonalizm organizacji podnosi wydajność pracy i jakość produktu końcowego, a potrzeba zaspokojenia potrzeb w skali masowej prowadzi do standaryzacji i optymalizacji jakości. Jakość wykonania i walory estetyczne określają charakter otoczenia wizualnego, które z kolei kształtuje nasze szeroko pojęte poczucie kultury, estetyki. Innymi słowy, to się nam zaczyna podobać, do czego wzrok podświadomie przywyknie i rejestruje najczęściej. Inwestując w jakość życia, dokonujemy pozytywnych przemian mentalności w skali pokoleń. Podświadomość współczesnych twórców i odbiorców na co dzień bombardowana jest obrazami, które nie tylko działają destruktywnie lub uwsteczniająco na wyobraźnię, ale przekazywane są w ilościach wielokrotnie przekraczających zdolność właściwej percepcji ogólnej. Przykładem szkodliwej polityki dla jakości wizualnej otoczenia jest promocja niskich wzorców lub nieetyczna reklama, podczas gdy obcowanie z twórczością wybitną ma wręcz zbawienny wpływ na pełny rozwój wyobraźni, osobowości, właściwą gospodarkę emocjonalną. O taką relację warto zadbać od lat najmłodszych, odpowiada bowiem za świadomość jednostki oraz świadomość zbiorową grup społecznych, narodów i rodzaju ludzkiego, będąc źródłem nieustannej inspiracji jako otoczenie człowieka. Artyzm uczy także, w jaki sposób harmonijnie kreować otoczenie, aby dobrze się w nim czuć, aby emanowało uniwersalnymi wartościami, z pożytkiem ogólnospołecznym. 

Podsumowanie 

Wyniki badań prowadzonych nad uwarunkowaniami rozwoju jakości wizualnej potwierdzają zasadność i konieczność podjęcia zorganizowanych działań na rzecz poprawy kultury jakości w Polsce. Będą one odpowiedzią na aktualne potrzeby społecznej świadomości, oczekiwania otoczenia i rynku kreacji wizualnej. Program Promocji Jakości w Sztukach Wizualnych, (obejmujący kampanię społeczną na rzecz poprawy jakości wizualnej otoczenia, systemy zarządzania jakością wizualną, współpracę naukowców, artystów i profesjonalistów z różnych dziedzin wiedzy i twórczości także praktyczne kursy i szkolenia uzupełniające) jest obecną ofertą na rynku edukacji. Tworzony jest pod kątem ciągłego doskonalenia wiedzy oraz umiejętności uczestników wszystkich grup rynku sztuk wizualnych. Odbiorcom sztuki najnowszej potrzebne są nie tylko opisy i klasyfikacje współczesnej twórczości artystycznej, lecz również kryteria pozwalające odróżnić wartościowe dokonania artystyczne od produktów pseudoartystycznych. Mimo radykalnych przeobrażeń cywilizacji współczesnej sztuka nie przestała być ludziom potrzebna. Ani najnowsza technologia produkcyjna, ani największe osiągnięcia naukowe, ani niebywale rozwinięte środki masowego przekazu nie są w stanie zastąpić człowiekowi intymnego twórczego i odbiorczego kontaktu ze sztuką. Twórczość nie przestała kształtować stosunku człowieka do świata, pomaga mu zrozumieć innych ludzi i odmienne kultury, pobudza do refleksji i działania, dostarcza różnorodnych przeżyć, rozwija inteligencję, wyobraźnię i wrażliwość emocjonalną, pomaga człowiekowi stać się człowiekiem i przetrwać najtrudniejsze chwile bez utraty człowieczeństwa. Twórczość zawsze była związana z tworzeniem wartości oraz stałym waloryzowaniem (wartościowaniem i przewartościowywaniem) pozaartystycznych wartości życiowych przy pomocy właściwych sobie środków ekspresji i sugestii artystycznej. Teoria instytucjonalna nie może zostać uznana za pełną i zadowalającą charakterystykę sztuki przez programowe ignorowanie problematyki wartości sztuki (tym bardziej problematyki jakości w sztukach wizualnych). Implementacja Programu Promocji Jakości w Sztukach Wizualnych jest szansą efektywnej poprawy jakości życia, m.in. poprzez wykorzystanie nowoczesnych metod zarządzania jakością, oraz narzędzi komunikacji multimedialnej. Sukces realizacji założeń programowych proporcjonalnie zależy od poziomu aktywnej współpracy instytucji kultury i sztuki, mediów, galerii i portali internetowych, freelancerów itp. 

Bibliografia 

[1] Cieślik, A.; Słopiecka, A.: Jakość życia w badaniach społecznych, czasopismo Studia Medyczne, Tom XVIII, Wydawnictwo Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego w Kielcach, Kielce 2010. 

[2] Chęćka-Gotkiewicz A., Estetyczne spojrzenie na świat. B. Dziemidok, Główne kontrowersje estetyki współczesnej, czasopismo „Recenzje, Noty”, Warszawa 2002. 

[3] Dziemidok B., Główne kontrowersje estetyki współczesnej, PWN, Warszawa 2002. 

[4] Gołaszewska M., Zarys estetyki, PWN, Warszawa 1983. 

[5] Kołomańska K., Kryteria pomiaru i ewaluacji kształcenia w świetle paradygmatu jakości w sztukach wizualnych, Ewaluacja i innowacje w edukacji. Pomiar i ewaluacja jakości kształcenia, Uniwersytet A. Miczkiewicza w Poznaniu, Kalisz-Konin 2011. 

[6] Koszarek, M.: Diagnoza sektora branż kreatywnych na obszarze Metropolii Gdańskiej, Raport końcowy, BSR Expertise, Gdańsk 2011; M. Grochowski., Raport p.t. „Sektor kreatywny w Warszawie. Potencjał i warunki rozwoju”, Creative Metropoles, Warszawa 2010. 

[7] Krawczyk A., (Poza)estetyczne poglądy Noela Carolla, pół miesięcznik filozo-ficzny Estetyka i Krytyka 1(4) 2003, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Sekcja Estetyki PTF, Kraków 2003. 

[8] Osotsi R. M., Dead Leaves between pages: An essay on the definition of Art, IJELE: Art e-journal of the African World, 2008. 

[9] Stecker R., Artworks: Definition, Meaning, Value, Pennsylvania University Press, 1997. 

[10] Stecker, R.: Artworks: Definition, Meaning, Value, Pennsylvania University Press, Pennsylvania 1997. Europejski Kongres Kultury 2011. 

[11] Tatarkiewicz W., Dzieje sześciu pojęć, PWN, Warszawa 1988. 

[12] Wojciechowski K., H. Układy wymiarów jakości wizualnej krajobrazu, Czasopismo Techniczne, Politechnika Krakowska, Kraków 2007. 

[13] http://sjsw-aqva.blogspot.com/ Stowarzyszenie Jakości w Sztukach Wizualnych. 

Streszczenie 

W artykule zawarto rozważania dotyczące poziomu jakości wizualnej w otoczeniu człowieka. Zaprezentowane zostały wyniki badań własnych i analiz związanych z jakością. Odbiorcom sztuki najnowszej potrzebna jest wiedza, w tym opisy i klasyfikacje współczesnej twórczości. Szeroko rozumiana działalność artystyczna kształtuje stosunek człowieka do świata i pozwala na lepsze zrozumienie wzorców i standardów jakości wizualnej. 

Summary 

The article includes deliberations concerning the levels of visual quality in human souroundings. It presents the results of own reasearch and analysis linked with quality. The recipients of newestart are in the need of knowledge, including the descriptions and clasifications of contemporary artwork. Widely percieved artistic activities shapes human relations to the world and allows for better understanding of models and visual quality standards.